Şimdiki Zaman Geçmiş Zaman etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Şimdiki Zaman Geçmiş Zaman etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster

7 Eylül 2007 Cuma

İstanbul Modern'de Bienal hatıraları

İstanbul Modern'de önceki gün açılan 'Şimdiki Zaman Geçmiş Zaman' isimli sergi, İstanbul Bienali'nin çocukluk fotoğraflarını sandıklardan çıkardı. 20 yıllık geçmişi bir arada izlemek sadece sanatın değil, toplumsal yaşamın geçirdiği pek çok değişimi de hikâyeliyor.

İnternet ve cep telefonu yok. Küratörlük gibi bir kelime duyulmuş değil. Bienal... O da ne? Sene 1987. İstanbul'un ilk uluslararası çağdaş sanat sergisi, bienal denmiyor daha, varolma çabasında. İstanbul sanat çevresinde sağ mı sol mu; figür mü soyut mu tartışması... Bugünlerde gençliğinin en deli zamanlarını yaşayan, 20'sine dün bastı, Uluslararası İstanbul Bienali'nin ilk fotoğrafı bu.

İstanbul Modern, etkinliğin 20. yaşını 'Şimdiki Zaman Geçmiş Zaman /20 yılda Uluslararası İstanbul Bienali'nden İz Bırakanlar' başlıklı bir sergiyle kutluyor. Geçmiş dokuz bienalin sekiz küratörü (ilk ikisi Beral Madra) kendi sergilerinden biri Türk, üçer sanatçı seçmiş. Monica Bonvicini'nin 'Cehenneme Merdiven' isimli yerleştirmesi müzenin daimi eseri olduğundan 8. Bienal iltimaslı. 42 sanatçının 50 yapıtı canlı, gelmiş geçmiş tüm çalışmalar ise ekranlardan izlenebiliyor.

Küratörlerin küratörlüğünü İstanbul Modern Direktörü David Elliott ve İstanbul Modern Başküratörü Rosa Martinez üstlenmiş. David Elliott'un sergi için kullandığı '20 yılda sanatın bu şehirde yaşadıkları' ifadesi az kalıyor zira, her bir fotoğrafın arka planında dünyaya dair türlü hal var. Mesela 3. İstanbul Bienali Körfez Savaşı nedeniyle, dördüncüsü de ekonomik kriz sebebiyle birer yıl gecikmiş. Bienallerin altıncısı 1999 depreminden, yedincisi 11 Eylül'den, sekizincisi de Irak işgalinden nasiplenmiş. Tüm bunlar düşünüldüğünde 'pek bahtsızmış' bile denebilir.

İstanbul Modern Yönetim Kurulu Başkanı Oya Eczacıbaşı, önceki günkü basın toplantısında "Sergi, Türk ve dünya güncel sanatının en iyi örneklerinden geniş bir yelpaze sunarken sanatsal üretimdeki değişikliklere yönelik bir değerlendirme olanağı da tanıyor izleyiciye" dedi. Biz de bu olanaktan yararlanarak geçmiş küratörlerden (Beral Madra, Vasıf Kortun, Renè Block, Paolo Colombo, Yuko Hasegawa, Dan Cameron ve Charles Esche) eski bienalleri değerlendirmelerini istedik. Neredeyse hepsi Rosa Martinez'in küratörlüğünü yaptığı 5. Bienali unutamadığını söyledi.

Peki ya 2 Aralık'a dek sürecek serginin en unutulmaz işleri hangileri olacak? Sarkis'in 'Pilav ve Tartışma Yeri' isimli yerleştirmesi galiba. Sarkis'in İstanbul Modern'in orta yerine kurduğu yerleştirme önce teknisyenleri, sonra müze çalışanlarını toplamış başına; şimdi de ziyaretçileri toplayacak gibi. Ahşap sıralara oturup 19. yy Osmanlı kazanından nohutlu pilavınızı yerken tartışacağınız diğer eserlere gelince... İlk bienalden sonuncusuna doğru ilerleyen zamandizinsel düzenleme içinde Michelangelo Pistoletto'nun 'Paçavraların Venüs'ü, Halil Altındere'nin 'Tabularla Dans'ı ve Shirin Neshat'ın 'Allah'ın Kadınları' çok konuşulanlar arasında.

Sergi kapsamında yarın ve ertesi gün Mimar Sinan Üniversitesi Oditoryumu'nda 'Bienallerin Geleceği' başlıklı sempozyumda, tüm Bienal küratörleri söz alacak; hatırlatalım.

Jülide Karahan

07 Eylül 2007/Radikal

9 Ağustos 2007 Perşembe

Bienalden önce tarihi geliyor

İstanbul Modern, 6 Eylül'de açılacak 'Şimdiki Zaman Geçmiş Zaman' başlıklı sergiyle İstanbul Bienali'nin 20 yıllık geçmişini son bienalin başlamasına iki gün kala anlatacak sanatsevere. Bienal mekânlarında "Geçen sefer şöyle bir iş vardı; şu şu konulara değinilmişti; bu defa bir eksiklik var ama... heyecansız galiba..." gibi ahkâmlar daha çok kesilecek bu defa.

2003 yılındaki Şiirsel Adalet üst başlıklı 8. Uluslararası İstanbul Bienali'nin basın toplantısında bir hanımın, "Ben bienali beğenerek takip ediyorum. Fakat geçen sene göremedim. Neden yapılmadı acaba?" şeklindeki sorusu ve İKSV Genel Müdürü Görgün Taner'in verdiği zarif cevabın bir fıkra gibi dilden dile dolaştığı düşünüldüğünde böyle bir sergiye ne denli ihtiyaç olduğu daha iyi anlaşılıyor.

1987 yılında düzenlenen ilk İstanbul Bienali'nden bu yana 20 yıl geçmiş. İlk dönemlerde dünyanın dört bir yanından seçilen sanat yapıtları, kentin farklı köşelerindeki tarihsel mekânlarda ve müzelerde sergilendi. Daha sonraki bienaller bir yandan bu yaklaşımı sürdürürken bir yandan da 'sanat dışı' alanlara ve mekânlara uzanmanın yollarını aradı. Bienalin geçmişten geleceğe değişimini belgeleyecek 'Şimdiki Zaman Geçmiş Zaman' isimli sergide eski İstanbul bienallerinin küratörlerinin seçtiği, her bienali en iyi yansıtan yapıtları göreceğiz. Bir de geçen 20 yılda nereden nereye gelindiğini...

Serginin küratörlüğünü İstanbul Modern Direktörü David Elliott ve İstanbul Modern Başküratörü Rosa Martinez yapıyor. Roza Martinez, iki sene önce bir önceki bienalle eşzamanlı bir sergi daha yapmıştı İstanbul Modern'de. 'Çekim Merkezi' başlıklı serginin bienal mekânlarından birine olan komşuluğunu hatırlatıp, "Bienalin rüzgârından istifade etmeyi mi düşündünüz?" diye sormuştuk o zaman Rosa Martinez'e. "Haklısınız, her şey bir araya geldi.

Bienalin misyonu yeni yetenekleri keşfetmek, tanıtmak ve gelecekle bağlantı kurmak. Müzenin misyonu ise artık rüştünü ispatlamış çağdaş sanatçıları ağırlamak. Bu anlamda birbirini tamamlıyor, dengeliyor bienal ve sergi..." demiş ve eklemişti Martinez: "Çağdaş sanat açısından geçmiş, günümüz ve gelecek bir araya geliyor. Dünyanın gözü bu şehirde olacak. Bu iki olay birbirine güç verecek."

Rosa Martinez'in çekim merkezi için söyledikleri ve belki de daha fazlası bu sergi için de geçerli olsa gerek. Bir yandan Hou Hanru'nun küratörlüğündeki 10. Uluslararası İstanbul Bienali'ni gezeceğiz, bir yandan da İstanbul Modern'i. Üstelik bienal mekânlarından Antrepo No 3 ile komşuluk söz konusu yine. 2 Aralık'a dek İstanbul Modern'in alt katında ve dış alanlarında sürecek sergide 42 sanatçının 50 yapıtı yer alıyor. Daha önceki bienalleri yönetmiş 8 sanat yönetmeninden Beral Madra, Vasıf Kortun, René Block, Rosa Martinez, Paolo Colombo, Yuko Hasegawa, Dan Cameron ve Charles Esche düzenledikleri bienalin simgesel yapıtlarını bu sergi için seçti. Her küratör, kentle ve küratörlüğünü yaptıkları bienalle ilgili deneyimlerini ve gelecekteki bienallere ilişkin yorumlarını dile getiren bir de yazı yazdılar sergi kataloğuna. Bienalin yirmi yıl içinde geçirdiği evrimi inceleyen ve geçmişten bugüne sanat yönetmenlerinin görüş ve eleştirilerine yer veren katalog İspanya, Kore, İskoçya, Almanya, ABD, İtalya, Avusturya, Fransa ve İsveç'ten getirilecek yapıtlardan daha çok dikkat çekeceğe benziyor. Eserlerini göreceğimiz sanatçılar arasında Haluk Akakçe, Gardar Eide Einarsson, Ayşe Erkmen, Cildo Meireles, Sarkis, Serhat Kiraz ve Sislej Xhafa var.

Bienal nedir; bilmeyen kalmayacak

7-8 Eylül'de Mimar Sinan Üniversitesi Oditoryumu'nda, AICA Türkiye'nin katkılarıyla uluslararası bir de sempozyum düzenlenecek İstanbul Modern'de. Sponsorluğunu Garanti Bankası'nın üstlendiği sempozyuma, İstanbul bienallerinin tüm geçmiş yönetmenlerinin yanı sıra, 10. İstanbul Bienali küratörü Hou Hanru ve sergiye katılan bazı sanatçılar da davetli. Genel olarak bienallerin, özel olarak da İstanbul Bienali'nin geçmişi, bugünü ve geleceğinin tartışılacağı sempozyum 'bienal nedir?' sorusunun kökünü kazıyacağa benziyor.

Jülide Karahan

09 Ağustos 2007/Zaman