Orta yaşlı iki hanımefendi İstanbul Modern’deki ‘Gelenekten Çağdaşa’ sergisini geziyor aheste revan. Sohbetlerine kulak kabarttık:
– Ergin İnan’ın bunca eserini bir arada görmeyeli epey zaman oldu.
– Seviyorsun sen onu. Çırağan Palace Kempinski Sanat Galerisi’nde İnan’ın yeni işlerinden oluşan bir sergi açılmış geçenlerde. İstersen oraya da uğrayalım.
– Çok iyi olur. Haftaya muhakkak gidelim. Hava iyi olursa Ortaköy’e de ineriz hem…
– Ben de Erol Akyavaş’ı özlemişim çok. Şu girişteki ‘Vav’ ne haşmetli, bir o kadar da incelikli. 2000’lerin başında bir Erol Akyavaş Retrospektifi yapılmıştı, hatırlıyor musun?
–Yok, anımsayamadım.
– O zaman daha ‘Kuşatma’ 2 milyon 100 bin liraya satılmamıştı. Pek bu kadar tanınmıyordu usta. İyi ki geldik buraya. ‘Gelenekten Çağdaşa’ küçük bir Akyavaş Retrospektifi gibi. Şunlara bir baksana… Sergi sırf onun için bile görülmeye değer.
– Deme öyle… Murat Morova’yı da özlemişim ben. Balkan Naci İslimyeli ile Bedri Rahmi’yi İş Sanat’ın galerisinde enine boyuna gezeli çok olmuyor daha ama İsmet Doğan, İnci Eviner, Selma Gürbüz ve Ekrem Yalçındağ’ı takip etmek her zaman mümkün değil.
– Boş ver. Öyle ya da böyle özlediğimiz sanatçıları tadımlık da olsa bir arada gördük. Fena mı oldu?
-Aslında serginin küratörü Levent Çalıkoğlu eleştiriler aldı. Biliyor musun? ‘O var, bu neden yok’ gibi...
Jülide Karahan
Mart 2010/Skylife
........
istanbul Modern etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
istanbul Modern etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
27 Nisan 2010 Salı
2 Haziran 2009 Salı
Türk Çağdaş Sanatı İstanbul Modern'de
İstanbul Modern’in ‘Yeni Yapıtlar, Yeni Ufuklar’ sergisi, Türkiye’de plastik sanatlar adına bugüne dek ne olduğunu da, bugün ne olduğunu da izleyiciye sunuyor. Müzenin koleksiyon politikasının topyekün değiştiğine işaret eden sergi için küratörü Levent Çalıkoğlu, “19. yüzyıldan günümüze Türkiye’de sanat...” diyor.
İstanbul Modern Sanat Müzesi, 5. yaşını yeni ve Türk çağdaş sanatı adına alabildiğine kapsamlı bir sergiyle karşılıyor. Mayıs’ın son günlerinde açılan serginin ‘Yeni Yapıtlar, Yeni Ufuklar’ olan adı, müzenin kurumsal kimliğindeki yerleşiklik ve dönüşüklüğe işaret etmesi bakımından ayrıca önemli. Müzenin ulusal sergiler şef küratörü ve dolayısıyla yeni serginin küratörü Levent Çalıkoğlu, ‘Yeni Yapıtlar, Yeni Ufuklar’ın iki temel meselesi olduğunu söylüyor. Biri, kurulduğu coğrafyayı aşarak kendi bellek ve ilişkilerini oluşturan İstanbul Modern’in kurumsal kimliği ve koleksiyonu; diğeri de serginin Türk sanatı adına anlattıkları...
Açıldığı günden beri birtakım niyet ve istekleri olan müze; eğitim programları, sosyal aktiviteler ve sivil inisiyatiflerle işbirliği gibi pek çok dileğini hayata geçirdi. Çokça alkış ve ödül aldı. Ki sonuncusu, geçtiğimiz günlerde Avrupa Müzeler Forumu’nun kendisine ‘yenilikçi olma başarısı’ sebebiyle verdiği özel ödüldü. Ama ne kadar alkış, o kadar eleştiri... Müze, bugüne dek, koleksiyonu ve onu sergileme biçimiyle epey eleştirildi. Şimdi ise tüm eleştirilere cevap veren bir sergi var önümüzde. Koleksiyonu yeni bir kimlik kazanan İstanbul Modern, 5. yılını geride bırakırken bir anlamda hesap veriyor. Levent Çalıkoğlu’nun “Geçiştirmek gibi bir lüksümüz yok. Türkiye’de çağdaş sanatın ne olduğunu göstermek zorundayız.” demesi ve “Bu bizim kurumsal ve tarihsel sorumluluğumuz.” diye eklemesi boşuna değil.
Önceleri belirli bir alana ve daha küçük bir açıya işaret eden müze, ‘Yeni Yapıtlar, Yeni Ufuklar’ ile açıyı büyütüp dokuyu değiştirmekle kalmadı, sanatçı ve anlatılan meseleleri de epey genişletti. Karşımızda, izleyiciye modern ve çağdaş sanattaki farklı deneyimleri sunan çok daha kapsamlı, çağdaş ve politik bir sergi duruyor. Kısacası İstanbul Modern, yeni yapıtlarla yeni ufuklara yelken açıyor.
19. yüzyıldan günümüze Türk sanatı
Aralık 2004’ten bu yana ‘Gözlem/Yorum/Çeşitlilik’, ‘Kesişen Zamanlar’, ‘Modern Deneyimler ve Bireysel İzlenimler’ başlıklı üç sürekli sergi ağırlayan İstanbul Modern; ‘elindeki koleksiyonu değerlendiremiyor’, ‘modern ve çağdaş eserleri doğru bir akış içinde sunamıyor’, ‘çağdaş sanata yeterince önem vermiyor’ gibi pek çok eleştiriye maruz kalmıştı. ‘Yeni Yapıtlar, Yeni Ufuklar’, tüm bu eleştirilere cevap verir nitelikte. Müzenin koleksiyon politikasının topyekün değiştiğine işaret eden sergi; Türkiye’de plastik sanatlar adına bugüne dek ne olduğunu da, bugün ne olduğunu da sunuyor izleyiciye. Üstelik topluca ve zamandizimsel biçimde.
Türk çağdaş sanatının belirgin ve akılda kalıcı işlerini biraraya getiren sergideki pek çok yapıt bienallerden ve büyük sergilerden tanıdık gelecek izleyiciye. Çalıkoğlu kısaca “19. yüzyıldan günümüze Türkiye’de sanat...” diyor. “Bu büyük bir iddia değil mi?” sorusuna verdiği cevapsa gayet net: “Bu bizim koleksiyon sergimiz, bizim seçkimiz; bu kadar basit.” Ona göre önemli olan; bunca sanatçının, ki 38 yeni sanatçı ve eser mevcut, müze koleksiyonuna girmiş olması. Müzenin modern ve çağdaş sanatın önemli örneklerine yer verdiğini düşünen Çalıkoğlu; herkesin takdir ettiği, bir müzede olması gereken yapıtları aldıklarını ve almaya devam edeceklerini söylüyor. Kutluğ Ataman’dan Hale Tenger’e, Ayşe Erkmen’den Canan Şenol’a, Nezahat Ekici’den Nil Yalter’e, Aydan Murtezaoğlu’ndan Selim Birsel’e uzanan liste; İstanbul Modern’in nasıl çalıştığı ve neleri biraraya getirmek istediğini anlatmak için yeterli.
Öyle anlaşılıyor ki İstanbul Modern bundan böyle modernden çok, çağdaş sanat eseri toplayacak. Gerçi Çalıkoğlu “Bu konuda bir sınır çizgisi yok. Modern de çağdaş da alabiliriz. Önemli olan eksiklerimizi iyi tahayyül etmemiz.” diyor ve ekliyor: “Yeter ki çalıştığımız zaman dilimi içinde takip ettiğimiz sanatçıların hakikaten başyapıt düzeyinde olan, vazgeçilmez işlerini tesbit edelim, bulalım ve o gün hemen bir bütçe oluşturabilelim.” Çalıkoğlu’na göre eksik hâla çok. Çünkü bir sanatçıdan tek bir yapıt almak yeterli değil. Tek bir yapıt almak, evet, koleksiyonun heyecanını, değişimini gösteriyor ama bir sanatçıyı gerçek anlamda temsil etmek için uzun vadede onun farklı dönemlerine de ulaşmak gerekiyor.
Alımların yanı sıra bir mesen topluluğu oluşturan müze, bağış ve desteklerle önümüzdeki aylarda koeksiyonunu epey genişletecek. Oya ve Bülent Eczacıbaşı, Sema ve Barbaros Çağa, Ceyda ve Ünal Göğüş, Banu ve Hakan Çarmıklı, Ayşe ve Saruhan Doğan, İpek ve Ahmet Merev çiftlerinden oluşan bu topluluk; müzenin koleksiyonunun gelişimi için bir bağış havuzu oluşturmuş bile.
38’i yeni 148 yapıt
Önümüzdeki aylarda İstanbul Modern takipçilerini yorucu günler bekliyor. Çünkü ‘Yeni Yapıtlar, Yeni Ufuklar’, alışılan düzeni kıran ve neredeyse tüm müzeye yayılması sebebiyle hayli yoğun bir sergi. 148 sanatçının bir o kadar yapıtı sözkonusu... Bunlardan 38’i yeni. Üst ve alt kattaki tüm salonlar, anlatılar ve duvar metinleri bu sergi için seferber edilmiş.
19. yy’dan 1940’a kadar olan tarihsel akış üst katta oda oda izlenebiliyor. Bir odada batılılaşma ve izlenimci kuşak, diğerinde Cumhuriyet dönemi, d gurubu ve müstakiller, sonra 1950’li yıllar soyut sanatı ve arkasında 1950 ile 70 arası figür resmi, karşısında Paris’te yaşayan sanatçıların üretimleri, akabinde 1970’li yıllar ve Tatbiki sanatçıları, bir arka sokakta 80 kuşağı, 90 ve 2000’ler... Türk sanatının 1800 sonlarından bugüne gelişi adım adım izleniyor.
Yapısal olarak bir yıl sürecek ‘Yeni Yapıtlar, Yeni Ufuklar’, önümüzdeki Eylül’e dek müzenin iki katına da yayılmış olacak. O tarihten sonra ise, Sarkis Retrospektifi sebebiyle, tüm yapıtlar yeni bir düzenlemeyle yukarı kata taşınacak. Üst kattaki küçük salonun sanatçıların üretimlerini desteklemek için çalışma alanı olarak düşünülmesi ve hızlı hareket etmesi izleyicinin ayağını İstanbul Modern’e bağlayacak gibi.
Mekânda an itibariyle Ayşe Erkmen’in yeşil mayınlarıyla başlayıp Canan Şenol’un zamanında epey gürültü koparan ‘Nihayet İçimdesin’ yerleştirmesi, Jennifer Steinkamp’ın kıpraşan ağaçları ve Hale Tenger’in vize almanın bürokratik sürecini anlatan ‘Kesit’ videosu bulunuyor. Bu haliyle 16 Ağustos’a dek görülebilecek sergi için küratöründen önemli bir tavsiye: “Yapıtların nasıl ve hangi koşlullarda ortaya çıktığını anlatan kısa metinler mutlaka okunmalı.”
Jülide Karahan
Milliyet Sanat/ Haziran 2009
..........
İstanbul Modern Sanat Müzesi, 5. yaşını yeni ve Türk çağdaş sanatı adına alabildiğine kapsamlı bir sergiyle karşılıyor. Mayıs’ın son günlerinde açılan serginin ‘Yeni Yapıtlar, Yeni Ufuklar’ olan adı, müzenin kurumsal kimliğindeki yerleşiklik ve dönüşüklüğe işaret etmesi bakımından ayrıca önemli. Müzenin ulusal sergiler şef küratörü ve dolayısıyla yeni serginin küratörü Levent Çalıkoğlu, ‘Yeni Yapıtlar, Yeni Ufuklar’ın iki temel meselesi olduğunu söylüyor. Biri, kurulduğu coğrafyayı aşarak kendi bellek ve ilişkilerini oluşturan İstanbul Modern’in kurumsal kimliği ve koleksiyonu; diğeri de serginin Türk sanatı adına anlattıkları...
Açıldığı günden beri birtakım niyet ve istekleri olan müze; eğitim programları, sosyal aktiviteler ve sivil inisiyatiflerle işbirliği gibi pek çok dileğini hayata geçirdi. Çokça alkış ve ödül aldı. Ki sonuncusu, geçtiğimiz günlerde Avrupa Müzeler Forumu’nun kendisine ‘yenilikçi olma başarısı’ sebebiyle verdiği özel ödüldü. Ama ne kadar alkış, o kadar eleştiri... Müze, bugüne dek, koleksiyonu ve onu sergileme biçimiyle epey eleştirildi. Şimdi ise tüm eleştirilere cevap veren bir sergi var önümüzde. Koleksiyonu yeni bir kimlik kazanan İstanbul Modern, 5. yılını geride bırakırken bir anlamda hesap veriyor. Levent Çalıkoğlu’nun “Geçiştirmek gibi bir lüksümüz yok. Türkiye’de çağdaş sanatın ne olduğunu göstermek zorundayız.” demesi ve “Bu bizim kurumsal ve tarihsel sorumluluğumuz.” diye eklemesi boşuna değil.
Önceleri belirli bir alana ve daha küçük bir açıya işaret eden müze, ‘Yeni Yapıtlar, Yeni Ufuklar’ ile açıyı büyütüp dokuyu değiştirmekle kalmadı, sanatçı ve anlatılan meseleleri de epey genişletti. Karşımızda, izleyiciye modern ve çağdaş sanattaki farklı deneyimleri sunan çok daha kapsamlı, çağdaş ve politik bir sergi duruyor. Kısacası İstanbul Modern, yeni yapıtlarla yeni ufuklara yelken açıyor.
19. yüzyıldan günümüze Türk sanatı
Aralık 2004’ten bu yana ‘Gözlem/Yorum/Çeşitlilik’, ‘Kesişen Zamanlar’, ‘Modern Deneyimler ve Bireysel İzlenimler’ başlıklı üç sürekli sergi ağırlayan İstanbul Modern; ‘elindeki koleksiyonu değerlendiremiyor’, ‘modern ve çağdaş eserleri doğru bir akış içinde sunamıyor’, ‘çağdaş sanata yeterince önem vermiyor’ gibi pek çok eleştiriye maruz kalmıştı. ‘Yeni Yapıtlar, Yeni Ufuklar’, tüm bu eleştirilere cevap verir nitelikte. Müzenin koleksiyon politikasının topyekün değiştiğine işaret eden sergi; Türkiye’de plastik sanatlar adına bugüne dek ne olduğunu da, bugün ne olduğunu da sunuyor izleyiciye. Üstelik topluca ve zamandizimsel biçimde.
Türk çağdaş sanatının belirgin ve akılda kalıcı işlerini biraraya getiren sergideki pek çok yapıt bienallerden ve büyük sergilerden tanıdık gelecek izleyiciye. Çalıkoğlu kısaca “19. yüzyıldan günümüze Türkiye’de sanat...” diyor. “Bu büyük bir iddia değil mi?” sorusuna verdiği cevapsa gayet net: “Bu bizim koleksiyon sergimiz, bizim seçkimiz; bu kadar basit.” Ona göre önemli olan; bunca sanatçının, ki 38 yeni sanatçı ve eser mevcut, müze koleksiyonuna girmiş olması. Müzenin modern ve çağdaş sanatın önemli örneklerine yer verdiğini düşünen Çalıkoğlu; herkesin takdir ettiği, bir müzede olması gereken yapıtları aldıklarını ve almaya devam edeceklerini söylüyor. Kutluğ Ataman’dan Hale Tenger’e, Ayşe Erkmen’den Canan Şenol’a, Nezahat Ekici’den Nil Yalter’e, Aydan Murtezaoğlu’ndan Selim Birsel’e uzanan liste; İstanbul Modern’in nasıl çalıştığı ve neleri biraraya getirmek istediğini anlatmak için yeterli.
Öyle anlaşılıyor ki İstanbul Modern bundan böyle modernden çok, çağdaş sanat eseri toplayacak. Gerçi Çalıkoğlu “Bu konuda bir sınır çizgisi yok. Modern de çağdaş da alabiliriz. Önemli olan eksiklerimizi iyi tahayyül etmemiz.” diyor ve ekliyor: “Yeter ki çalıştığımız zaman dilimi içinde takip ettiğimiz sanatçıların hakikaten başyapıt düzeyinde olan, vazgeçilmez işlerini tesbit edelim, bulalım ve o gün hemen bir bütçe oluşturabilelim.” Çalıkoğlu’na göre eksik hâla çok. Çünkü bir sanatçıdan tek bir yapıt almak yeterli değil. Tek bir yapıt almak, evet, koleksiyonun heyecanını, değişimini gösteriyor ama bir sanatçıyı gerçek anlamda temsil etmek için uzun vadede onun farklı dönemlerine de ulaşmak gerekiyor.
Alımların yanı sıra bir mesen topluluğu oluşturan müze, bağış ve desteklerle önümüzdeki aylarda koeksiyonunu epey genişletecek. Oya ve Bülent Eczacıbaşı, Sema ve Barbaros Çağa, Ceyda ve Ünal Göğüş, Banu ve Hakan Çarmıklı, Ayşe ve Saruhan Doğan, İpek ve Ahmet Merev çiftlerinden oluşan bu topluluk; müzenin koleksiyonunun gelişimi için bir bağış havuzu oluşturmuş bile.
38’i yeni 148 yapıt
Önümüzdeki aylarda İstanbul Modern takipçilerini yorucu günler bekliyor. Çünkü ‘Yeni Yapıtlar, Yeni Ufuklar’, alışılan düzeni kıran ve neredeyse tüm müzeye yayılması sebebiyle hayli yoğun bir sergi. 148 sanatçının bir o kadar yapıtı sözkonusu... Bunlardan 38’i yeni. Üst ve alt kattaki tüm salonlar, anlatılar ve duvar metinleri bu sergi için seferber edilmiş.
19. yy’dan 1940’a kadar olan tarihsel akış üst katta oda oda izlenebiliyor. Bir odada batılılaşma ve izlenimci kuşak, diğerinde Cumhuriyet dönemi, d gurubu ve müstakiller, sonra 1950’li yıllar soyut sanatı ve arkasında 1950 ile 70 arası figür resmi, karşısında Paris’te yaşayan sanatçıların üretimleri, akabinde 1970’li yıllar ve Tatbiki sanatçıları, bir arka sokakta 80 kuşağı, 90 ve 2000’ler... Türk sanatının 1800 sonlarından bugüne gelişi adım adım izleniyor.
Yapısal olarak bir yıl sürecek ‘Yeni Yapıtlar, Yeni Ufuklar’, önümüzdeki Eylül’e dek müzenin iki katına da yayılmış olacak. O tarihten sonra ise, Sarkis Retrospektifi sebebiyle, tüm yapıtlar yeni bir düzenlemeyle yukarı kata taşınacak. Üst kattaki küçük salonun sanatçıların üretimlerini desteklemek için çalışma alanı olarak düşünülmesi ve hızlı hareket etmesi izleyicinin ayağını İstanbul Modern’e bağlayacak gibi.
Mekânda an itibariyle Ayşe Erkmen’in yeşil mayınlarıyla başlayıp Canan Şenol’un zamanında epey gürültü koparan ‘Nihayet İçimdesin’ yerleştirmesi, Jennifer Steinkamp’ın kıpraşan ağaçları ve Hale Tenger’in vize almanın bürokratik sürecini anlatan ‘Kesit’ videosu bulunuyor. Bu haliyle 16 Ağustos’a dek görülebilecek sergi için küratöründen önemli bir tavsiye: “Yapıtların nasıl ve hangi koşlullarda ortaya çıktığını anlatan kısa metinler mutlaka okunmalı.”
Jülide Karahan
Milliyet Sanat/ Haziran 2009
..........
1 Ağustos 2008 Cuma
İstanbul’un Modern Müzeleri
İstanbul sanat ortamının talihi döndü, yazgısı değişti. Bu dönüş ve değişim tam olarak ne zaman başladı; kestirmek zor, lakin son üç beş senedir olay ayyuka çıktı. Bunda, birbiri ardına açılan modern sanat müzelerinin epey payı var. Küratör Beral Madra’nın 1980’lerin Türkiye sanat ortamını tanımlarken kullandığı “Devletin her türlü olanaktan yoksun bıraktığı, yılda bir iki resim bile satın alamayan, dahası binasının onarımını yaptıramayan üç müze…” ifadesi çok gerilerde kaldı. Müzelerimiz neredeyse dünya sanatıyla yarış halinde şimdi.
Müze deyince, tarihin ağırlığı altında ezilen tozlu binalar gelirdi eskiden aklımıza. Ve bu binalar bize sadece tarihi anlatmak içindi. Şimdiki zamanın üretimiyle yoktu hiçbir ilgileri. Geçmişe doğru gittiğimizde Türkiye’de müze olarak tasarlanan ilk yapının 1891’de inşa edilen şimdiki İstanbul Arkeoloji Müzesi olduğunu görüyoruz. O zamanlar hemen karşısındaki Güzel Sanatlar Akademisi ve yanı başındaki kütüphanesiyle saltanatsız ama gururlu bir müzeydi o. Tıpkı, dünyadaki ilk müze sayılan İskenderiye Müzesi (MÖ 4. yüzyıl) gibi... Topkapı, Dolmabahçe, Türk İslam Eserleri gibi müzelerimiz de öyle.
Bize tarihi anlatan bu müzeler eskidi ve tozlandı mı şimdi? Elbette hayır. Onlar her zamanki haşmetleriyle durdukları yerde. Ama artık gündemi takip eden müzeler kuruldu ülkemizde. Hem de dünya sanat gündemini. Son on yıldır dünyanın pek çok yerinde turistlerin aklına tarihin ağırlığı altında ezilmiş, eski ve muhteşem binalar değil; en yeni mimarlık fikirlerinden doğmuş, garip ve kışkırtıcı yapılar geliyor. Koleksiyonlarında öyle benzersiz tarihi eserler barındırmak zorunda değil bu müzeler. Mimarileri, özel efektleri, süreli sergileri ve sundukları kültürel eğlenceler de bir o kadar önemli.
Londra’ya giden her turist nasıl Tate Modern’i, İspanya ’ya giden de Bilbao’daki Guggenheim Müzesi’ni görmeden dönmüyorsa; İstanbul’un da görülmeden dönülmeyecek sanat müzeleri mevcut. O müzelerin, ki bir elin parmağınca henüz sayıları, hünerleri boylarını kat be kat aştı. Hem bizi, hem de turistleri kendilerine çektiler ve hatta yeni yaşam alanlarımıza dönüştüler. “Öyleyse akşamüstü falanca müzede buluşuyoruz...” gibi cümleler bile kurmaya başladık. Büyük ve seyirlik sanat müzelerimizin modernlikleri; mimari, konfor, koleksiyon ve sergilerinden menkul. Sürekli sergileri bir yana, süreli sergileriyle de öne çıkıyorlar üstelik. Buradan hareketle İstanbul’un modern müzeleri kimler ve neler yapıyorlar bir göz atalım istedik...
Kapısından kuyruk eksilmeyen müze
2002’de açılan Sakıp Sabancı Müzesi (SSM), modern müzelerimizin en bilineni. Rahmetli Sakıp Sabancı, müzenin açılışında, yurtdışındaki toplantılarda önemli kimselerin birbirlerine hep “Sende neler var?” diye sorup; “Bende Picasso, Matisse ve Miro var.” gibi cevaplar verdiklerini anlatmış ve eklemişti: “Biz o zaman kalıyorduk böyle mahçup mahçup. Anladık ki bu işlere önem verilmeli...”. Verildi de. Hem de epey. Picasso ve Rodin sergileriyle İstanbul trafiğini kilitleyen SSM için; sanatseverler Erzurum’dan trenlerle, Ankara’dan otobüslerle geldiler şehre. Müze Müdürü Nazan Ölçer’e göre “Dünya sanat haritası İstanbul’dan geçer oldu.” hatta. 250 binden fazla kişinin gezdiği ‘Picasso İstanbul’da sergisi boyunca müzenin kapısından kuyruk eksik olmadı hiç.
Geçmiş sergileri daha fazla anlatıp da görmeyenlerin moralini bozmayalım ve önümüze bakalım. SSM, şu sıralar hummalı bir çalışma içinde. Çünkü 20. yüzyılın en önemli sanatçılarından, sürrealizm akımının temsilcisi Salvador Dali’yi ağırlayacak önümüzdeki günlerde. 20 Eylül’de açılacak sergi; 270 kadar yağlıboya tablo, çizim ve grafiğin yanı sıra el yazmaları, fotoğraflar ve çeşitli dokümanlarla zenginleşerek kapsamlı bir retrospektife dönüşecek. Bu evrensel ve provokatif sanatçının düşünceleri, saplantıları, ikonografisi ve sürreel dünyasının kapıları 2009 Ocak’ına dek açık kalacak.
İsmi ve cismiyle modern müze
2004’ün son günlerinde dönemin başbakanı tarafından alelacele açılan İstanbul Modern, yılda hiç olmazsa iki ulusal ve iki uluslararası sergi, üç de fotoğraf sergisi ağırlayarak dünya sanat gündeminden hiç düşmedi. 3.5 senede 28 sergi; dile kolay. Pek çok kimse için buluşma noktası olan İstanbul Modern’in küçük de olsa bir kütüphanesi ve epey pahalı da olsa deniz manzaralı bir de cafesi var.
Müzenin şu günlerde ağırladığı sergilere gelince… Üst kat tamamıyla Türkiye coğrafyasının 100 yıllık sanat serüvenine odaklanmış durumda. ‘Modern Deneyimler’ başlığı altındaki koridora girdiğimizde Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyeti’nde, 19. yüzyıldan 1940’lı yılların sonlarına dek, resim sanatının zamandizinsel gelişimini izleyebiliyoruz.
‘Bireysel İzlenimler’de ise sanatçı odaları üzerinden ortak bir tarihin kişisel deneyimler ile nasıl örtüşüp ayrılabileceğine tanık oluyoruz ki, bu kısım sanat tarihinin aynı zamanda modern bireyin tarihi olduğunu hatırlatması bakımından önemli. Modern sanatı, sanatçılar üzerinden geçirdiği değişimi takip ederek izlemenin başkaca pek yolu da yok zaten.
Müzenin alt katında 10 Ağustos’a dek Tasarım Kentleri sergisi görülebilir. Dünya tasarım anlayışını değiştiren önemli sanatçıların yapıtlarını biraraya getiren sergi; mimariden endüstriyel ürünlere, mobilyadan grafik tasarıma, modadan otomotive geniş bir yelpazede. Müzenin küçük fotoğraf galerisini de unutmamalı. Galeride ‘İğne Deliği Fotoğrafları’ başlıklı bir sergi var şu günlerde. Gepegenç fotoğrafçıların iğneyle kuyu kazar gibi konserve kutusuna ya da cezveye açtıkları delikten sızan ışıkla, ‘camera obscura' ilkesiyle çektikleri fotoğraflar, herkesi fotoğrafçı olmaya çağıracak türden.
İspanyol ressam Miro’dan renk defilesi
Akıllarımıza Osman Hamdi’nin Kaplumbağa Terbiyecisi’ne ödediği rekor fiyatla kazınan Pera Müzesi, 2005 Haziran’ında kapılarını İstanbullulara açtığında bir sanat mabedi olacağının sinyallerini vermişti aslında. Suna ve İnan Kıraç Vakfı tarafından desteklenen müzenin az ilerisindeki İstanbul Araştırmaları Enstitüsü ile kütüphane eksiğini de gideren Pera Müzesi, beş ayrı kata ve bir o kadar ayrı sergiye sahip.
Kalıcı koleksiyonlarını 1 ve 2. katlarda sergileyen müzenin 4 ve 5. katlarında şu sıralar delişmen İspanyol ressam Joan Miro’nun düş dünyası var. Gerçeküstücü soyut ressam Miro ile buluşmak için tarihi bir fırsat olan sergi, Maeght Koleksiyonu’ndan gelen 120 parçadan oluşuyor. Yapıtlarının sırrını ve uçarı hayal gücünü en başından kendini doğaya bırakarak elde eden ressam, haklı ve mütevazı olarak “Bizim şansımız Picasso’dan sonra doğmak demiş ve eklemiş zamanında: “Son tablolarımı yıldırım çarpmışçasına, dış dünyadan bütünüyle koparak tasarladım. Bu, resim değil. Ama bu da, hiç mi hiç umurumda değil.”
Akademiyi ‘feci bir yeteneksizlik ve beceriksizlik’ sergileyerek yarım bırakan Miro, pek çok kimseye göre renkçiymiş ama biçime gelince beş para etmezmiş. Pera Müzesi’ndeki sergide, sanatçının tüm renkleriyle karşılaşmak için son tarih 31 Ağustos 2008. Elinizi çabuk tutmalı ve sergiye gitmişken müzenin alt katlarındaki Anadolu Ağırlık ve Ölçüleri, Kütahya Çini ve Seramikleri ile üç yüzü aşkın tablodan oluşan Oryantalist Resim Koleksiyonu’nun bir parçasını da görmelisiniz tabii ki.
Santralistanbul, Rahmi Koç ve Proje 4L Elgiz...
Geçtiğimiz Eylül’de açılan Santralistanbul; mimarisi, cesareti ve şimdiye kadar ağırladığı sergilerle aynı minvalde bir müze. Santralistanbul’un enerjisi bir başka. İstanbul’un eski elektrik santrali ne de olsa. Eyüp’te olması sebebiyle gidiş zor gelebilir ama müzeye AKM’nin önünden düzenli servisler var. Bilgi Üniversitesi’nin kimi bölümleri, Enerji Müzesi ve Sanat Müzesi aynı bahçenin, daha doğrusu kampüsün içinde. Bu sebeple müzenin etrafı sürekli gençlerle çevrili. Santralistanbul’un açılış sergisi ‘Modern ve Ötesi’, ne yazık ki geçtiğimiz günlerde sona erdi. Türk modern sanatının öyküsü olarak sunulan sergi, her şeye ve onca tartışmaya rağmen görülseydi iyiydi. Ama artık geçti. Yeni sergilere kısmet...
Haliç’in kıyısına kurulmuş bir başka modern müzemiz de Rahmi Koç. Kendini Türkiye’deki ulaşım, endüstri ve iletişimin tarihine adayan Rahmi Koç Müzesi, gramofon iğnesinden gerçek boyutlarda gemilere ve uçaklara kadar uzanan binlerce objeyi içeriyor.
Proje 4L Elgiz Güncel Sanat Müzesi, 2001 yılında kurulmasına rağmen hala fazla tanınmıyor. Halbuki müze, 2005’ten beri Elgiz Koleksiyonunu kalıcı olarak sergilemekte. Koleksiyon da her geçen gün değerli ve güncel eserlerle zenginleşiyor elbette. Yolunuz Levent’e düştüğünde uğrarsanız neler kaçırdığınızı göreceksiniz.
Lafı fazla uzatmaya lüzum yok: İstanbul’un modern müzeleri; sergi, kütüphane, katalog ve cafeleriyle tam teşekküllü şekilde ziyarete bekliyor sanatseveri.
KUTU: Önce müze, sonra cafe... Yoksa tam tersi mi?
Modern müzeler hayatımıza iyiden iyiye girdi. Bir öğle sonrası kendimizi bir kattan diğerine, bir salondan öbürüne koşuştururken buluyoruz. Soluklanmak, aldığımız katolog ve broşürleri karıştırmak, eğer varsa, yanımızdakiyle sanatsal meseleleri tartışmak neredeyse bir ihtiyaç. Hal böyle olunca müzelerdeki cafelere talep arttı. Ya da tam tersi. Öyle güzel müze cafeler var ki; sergi gezmek, cafede oturup keyif yapmanın bahanesi...
İstanbul Modern Cafe, manzarası sebebiyle tam bahanelik. Hele de önüne bir vapur demirlememişse... Salon ve terasta oturanlar Boğaz’da gelip giden gemileri, Ayasofya’yı, Topkapı Sarayı’nı, Üsküdar’ı ve Kızkulesi’ni seyredebiliyor. SSM’deki Müzedechanga da boğaziçine bakan cafelerden. Cilasız meşeden yapılmış ahşap mobilyalarıyla kimlik sahibi bir mekan Müzedechanga. Rahmi Koç Müzesi’ndeki Halat ise Haliç’in kıpırtılı sularına bakıyor. Santralistanbul’daki Otto, mimarisi ve sıradışı dekoruyla epeydir herkesin dilinde zaten. Menüsünde de aynı deneysellik sürüyor üstelik. Elgiz Güncel Sanat Müzesi’nin cafesinin de Otto’dan kalır yanı yok. Pera Müzesi’nin ise girişte solda gayet ciddi ve ağırbaşlı bir cafesi mevcut. Binanın eskiden otel olduğunu ele veren bir cafe bu.
Deniz Ilgın
Raillife/ Ağustos 2008
Müze deyince, tarihin ağırlığı altında ezilen tozlu binalar gelirdi eskiden aklımıza. Ve bu binalar bize sadece tarihi anlatmak içindi. Şimdiki zamanın üretimiyle yoktu hiçbir ilgileri. Geçmişe doğru gittiğimizde Türkiye’de müze olarak tasarlanan ilk yapının 1891’de inşa edilen şimdiki İstanbul Arkeoloji Müzesi olduğunu görüyoruz. O zamanlar hemen karşısındaki Güzel Sanatlar Akademisi ve yanı başındaki kütüphanesiyle saltanatsız ama gururlu bir müzeydi o. Tıpkı, dünyadaki ilk müze sayılan İskenderiye Müzesi (MÖ 4. yüzyıl) gibi... Topkapı, Dolmabahçe, Türk İslam Eserleri gibi müzelerimiz de öyle.
Bize tarihi anlatan bu müzeler eskidi ve tozlandı mı şimdi? Elbette hayır. Onlar her zamanki haşmetleriyle durdukları yerde. Ama artık gündemi takip eden müzeler kuruldu ülkemizde. Hem de dünya sanat gündemini. Son on yıldır dünyanın pek çok yerinde turistlerin aklına tarihin ağırlığı altında ezilmiş, eski ve muhteşem binalar değil; en yeni mimarlık fikirlerinden doğmuş, garip ve kışkırtıcı yapılar geliyor. Koleksiyonlarında öyle benzersiz tarihi eserler barındırmak zorunda değil bu müzeler. Mimarileri, özel efektleri, süreli sergileri ve sundukları kültürel eğlenceler de bir o kadar önemli.
Londra’ya giden her turist nasıl Tate Modern’i, İspanya ’ya giden de Bilbao’daki Guggenheim Müzesi’ni görmeden dönmüyorsa; İstanbul’un da görülmeden dönülmeyecek sanat müzeleri mevcut. O müzelerin, ki bir elin parmağınca henüz sayıları, hünerleri boylarını kat be kat aştı. Hem bizi, hem de turistleri kendilerine çektiler ve hatta yeni yaşam alanlarımıza dönüştüler. “Öyleyse akşamüstü falanca müzede buluşuyoruz...” gibi cümleler bile kurmaya başladık. Büyük ve seyirlik sanat müzelerimizin modernlikleri; mimari, konfor, koleksiyon ve sergilerinden menkul. Sürekli sergileri bir yana, süreli sergileriyle de öne çıkıyorlar üstelik. Buradan hareketle İstanbul’un modern müzeleri kimler ve neler yapıyorlar bir göz atalım istedik...
Kapısından kuyruk eksilmeyen müze
2002’de açılan Sakıp Sabancı Müzesi (SSM), modern müzelerimizin en bilineni. Rahmetli Sakıp Sabancı, müzenin açılışında, yurtdışındaki toplantılarda önemli kimselerin birbirlerine hep “Sende neler var?” diye sorup; “Bende Picasso, Matisse ve Miro var.” gibi cevaplar verdiklerini anlatmış ve eklemişti: “Biz o zaman kalıyorduk böyle mahçup mahçup. Anladık ki bu işlere önem verilmeli...”. Verildi de. Hem de epey. Picasso ve Rodin sergileriyle İstanbul trafiğini kilitleyen SSM için; sanatseverler Erzurum’dan trenlerle, Ankara’dan otobüslerle geldiler şehre. Müze Müdürü Nazan Ölçer’e göre “Dünya sanat haritası İstanbul’dan geçer oldu.” hatta. 250 binden fazla kişinin gezdiği ‘Picasso İstanbul’da sergisi boyunca müzenin kapısından kuyruk eksik olmadı hiç.
Geçmiş sergileri daha fazla anlatıp da görmeyenlerin moralini bozmayalım ve önümüze bakalım. SSM, şu sıralar hummalı bir çalışma içinde. Çünkü 20. yüzyılın en önemli sanatçılarından, sürrealizm akımının temsilcisi Salvador Dali’yi ağırlayacak önümüzdeki günlerde. 20 Eylül’de açılacak sergi; 270 kadar yağlıboya tablo, çizim ve grafiğin yanı sıra el yazmaları, fotoğraflar ve çeşitli dokümanlarla zenginleşerek kapsamlı bir retrospektife dönüşecek. Bu evrensel ve provokatif sanatçının düşünceleri, saplantıları, ikonografisi ve sürreel dünyasının kapıları 2009 Ocak’ına dek açık kalacak.
İsmi ve cismiyle modern müze
2004’ün son günlerinde dönemin başbakanı tarafından alelacele açılan İstanbul Modern, yılda hiç olmazsa iki ulusal ve iki uluslararası sergi, üç de fotoğraf sergisi ağırlayarak dünya sanat gündeminden hiç düşmedi. 3.5 senede 28 sergi; dile kolay. Pek çok kimse için buluşma noktası olan İstanbul Modern’in küçük de olsa bir kütüphanesi ve epey pahalı da olsa deniz manzaralı bir de cafesi var.
Müzenin şu günlerde ağırladığı sergilere gelince… Üst kat tamamıyla Türkiye coğrafyasının 100 yıllık sanat serüvenine odaklanmış durumda. ‘Modern Deneyimler’ başlığı altındaki koridora girdiğimizde Osmanlı İmparatorluğu ve Türkiye Cumhuriyeti’nde, 19. yüzyıldan 1940’lı yılların sonlarına dek, resim sanatının zamandizinsel gelişimini izleyebiliyoruz.
‘Bireysel İzlenimler’de ise sanatçı odaları üzerinden ortak bir tarihin kişisel deneyimler ile nasıl örtüşüp ayrılabileceğine tanık oluyoruz ki, bu kısım sanat tarihinin aynı zamanda modern bireyin tarihi olduğunu hatırlatması bakımından önemli. Modern sanatı, sanatçılar üzerinden geçirdiği değişimi takip ederek izlemenin başkaca pek yolu da yok zaten.
Müzenin alt katında 10 Ağustos’a dek Tasarım Kentleri sergisi görülebilir. Dünya tasarım anlayışını değiştiren önemli sanatçıların yapıtlarını biraraya getiren sergi; mimariden endüstriyel ürünlere, mobilyadan grafik tasarıma, modadan otomotive geniş bir yelpazede. Müzenin küçük fotoğraf galerisini de unutmamalı. Galeride ‘İğne Deliği Fotoğrafları’ başlıklı bir sergi var şu günlerde. Gepegenç fotoğrafçıların iğneyle kuyu kazar gibi konserve kutusuna ya da cezveye açtıkları delikten sızan ışıkla, ‘camera obscura' ilkesiyle çektikleri fotoğraflar, herkesi fotoğrafçı olmaya çağıracak türden.
İspanyol ressam Miro’dan renk defilesi
Akıllarımıza Osman Hamdi’nin Kaplumbağa Terbiyecisi’ne ödediği rekor fiyatla kazınan Pera Müzesi, 2005 Haziran’ında kapılarını İstanbullulara açtığında bir sanat mabedi olacağının sinyallerini vermişti aslında. Suna ve İnan Kıraç Vakfı tarafından desteklenen müzenin az ilerisindeki İstanbul Araştırmaları Enstitüsü ile kütüphane eksiğini de gideren Pera Müzesi, beş ayrı kata ve bir o kadar ayrı sergiye sahip.
Kalıcı koleksiyonlarını 1 ve 2. katlarda sergileyen müzenin 4 ve 5. katlarında şu sıralar delişmen İspanyol ressam Joan Miro’nun düş dünyası var. Gerçeküstücü soyut ressam Miro ile buluşmak için tarihi bir fırsat olan sergi, Maeght Koleksiyonu’ndan gelen 120 parçadan oluşuyor. Yapıtlarının sırrını ve uçarı hayal gücünü en başından kendini doğaya bırakarak elde eden ressam, haklı ve mütevazı olarak “Bizim şansımız Picasso’dan sonra doğmak demiş ve eklemiş zamanında: “Son tablolarımı yıldırım çarpmışçasına, dış dünyadan bütünüyle koparak tasarladım. Bu, resim değil. Ama bu da, hiç mi hiç umurumda değil.”
Akademiyi ‘feci bir yeteneksizlik ve beceriksizlik’ sergileyerek yarım bırakan Miro, pek çok kimseye göre renkçiymiş ama biçime gelince beş para etmezmiş. Pera Müzesi’ndeki sergide, sanatçının tüm renkleriyle karşılaşmak için son tarih 31 Ağustos 2008. Elinizi çabuk tutmalı ve sergiye gitmişken müzenin alt katlarındaki Anadolu Ağırlık ve Ölçüleri, Kütahya Çini ve Seramikleri ile üç yüzü aşkın tablodan oluşan Oryantalist Resim Koleksiyonu’nun bir parçasını da görmelisiniz tabii ki.
Santralistanbul, Rahmi Koç ve Proje 4L Elgiz...
Geçtiğimiz Eylül’de açılan Santralistanbul; mimarisi, cesareti ve şimdiye kadar ağırladığı sergilerle aynı minvalde bir müze. Santralistanbul’un enerjisi bir başka. İstanbul’un eski elektrik santrali ne de olsa. Eyüp’te olması sebebiyle gidiş zor gelebilir ama müzeye AKM’nin önünden düzenli servisler var. Bilgi Üniversitesi’nin kimi bölümleri, Enerji Müzesi ve Sanat Müzesi aynı bahçenin, daha doğrusu kampüsün içinde. Bu sebeple müzenin etrafı sürekli gençlerle çevrili. Santralistanbul’un açılış sergisi ‘Modern ve Ötesi’, ne yazık ki geçtiğimiz günlerde sona erdi. Türk modern sanatının öyküsü olarak sunulan sergi, her şeye ve onca tartışmaya rağmen görülseydi iyiydi. Ama artık geçti. Yeni sergilere kısmet...
Haliç’in kıyısına kurulmuş bir başka modern müzemiz de Rahmi Koç. Kendini Türkiye’deki ulaşım, endüstri ve iletişimin tarihine adayan Rahmi Koç Müzesi, gramofon iğnesinden gerçek boyutlarda gemilere ve uçaklara kadar uzanan binlerce objeyi içeriyor.
Proje 4L Elgiz Güncel Sanat Müzesi, 2001 yılında kurulmasına rağmen hala fazla tanınmıyor. Halbuki müze, 2005’ten beri Elgiz Koleksiyonunu kalıcı olarak sergilemekte. Koleksiyon da her geçen gün değerli ve güncel eserlerle zenginleşiyor elbette. Yolunuz Levent’e düştüğünde uğrarsanız neler kaçırdığınızı göreceksiniz.
Lafı fazla uzatmaya lüzum yok: İstanbul’un modern müzeleri; sergi, kütüphane, katalog ve cafeleriyle tam teşekküllü şekilde ziyarete bekliyor sanatseveri.
KUTU: Önce müze, sonra cafe... Yoksa tam tersi mi?
Modern müzeler hayatımıza iyiden iyiye girdi. Bir öğle sonrası kendimizi bir kattan diğerine, bir salondan öbürüne koşuştururken buluyoruz. Soluklanmak, aldığımız katolog ve broşürleri karıştırmak, eğer varsa, yanımızdakiyle sanatsal meseleleri tartışmak neredeyse bir ihtiyaç. Hal böyle olunca müzelerdeki cafelere talep arttı. Ya da tam tersi. Öyle güzel müze cafeler var ki; sergi gezmek, cafede oturup keyif yapmanın bahanesi...
İstanbul Modern Cafe, manzarası sebebiyle tam bahanelik. Hele de önüne bir vapur demirlememişse... Salon ve terasta oturanlar Boğaz’da gelip giden gemileri, Ayasofya’yı, Topkapı Sarayı’nı, Üsküdar’ı ve Kızkulesi’ni seyredebiliyor. SSM’deki Müzedechanga da boğaziçine bakan cafelerden. Cilasız meşeden yapılmış ahşap mobilyalarıyla kimlik sahibi bir mekan Müzedechanga. Rahmi Koç Müzesi’ndeki Halat ise Haliç’in kıpırtılı sularına bakıyor. Santralistanbul’daki Otto, mimarisi ve sıradışı dekoruyla epeydir herkesin dilinde zaten. Menüsünde de aynı deneysellik sürüyor üstelik. Elgiz Güncel Sanat Müzesi’nin cafesinin de Otto’dan kalır yanı yok. Pera Müzesi’nin ise girişte solda gayet ciddi ve ağırbaşlı bir cafesi mevcut. Binanın eskiden otel olduğunu ele veren bir cafe bu.
Deniz Ilgın
Raillife/ Ağustos 2008
7 Eylül 2007 Cuma
İstanbul Modern'de Bienal hatıraları
İstanbul Modern'de önceki gün açılan 'Şimdiki Zaman Geçmiş Zaman' isimli sergi, İstanbul Bienali'nin çocukluk fotoğraflarını sandıklardan çıkardı. 20 yıllık geçmişi bir arada izlemek sadece sanatın değil, toplumsal yaşamın geçirdiği pek çok değişimi de hikâyeliyor.
İnternet ve cep telefonu yok. Küratörlük gibi bir kelime duyulmuş değil. Bienal... O da ne? Sene 1987. İstanbul'un ilk uluslararası çağdaş sanat sergisi, bienal denmiyor daha, varolma çabasında. İstanbul sanat çevresinde sağ mı sol mu; figür mü soyut mu tartışması... Bugünlerde gençliğinin en deli zamanlarını yaşayan, 20'sine dün bastı, Uluslararası İstanbul Bienali'nin ilk fotoğrafı bu.
İstanbul Modern, etkinliğin 20. yaşını 'Şimdiki Zaman Geçmiş Zaman /20 yılda Uluslararası İstanbul Bienali'nden İz Bırakanlar' başlıklı bir sergiyle kutluyor. Geçmiş dokuz bienalin sekiz küratörü (ilk ikisi Beral Madra) kendi sergilerinden biri Türk, üçer sanatçı seçmiş. Monica Bonvicini'nin 'Cehenneme Merdiven' isimli yerleştirmesi müzenin daimi eseri olduğundan 8. Bienal iltimaslı. 42 sanatçının 50 yapıtı canlı, gelmiş geçmiş tüm çalışmalar ise ekranlardan izlenebiliyor.
Küratörlerin küratörlüğünü İstanbul Modern Direktörü David Elliott ve İstanbul Modern Başküratörü Rosa Martinez üstlenmiş. David Elliott'un sergi için kullandığı '20 yılda sanatın bu şehirde yaşadıkları' ifadesi az kalıyor zira, her bir fotoğrafın arka planında dünyaya dair türlü hal var. Mesela 3. İstanbul Bienali Körfez Savaşı nedeniyle, dördüncüsü de ekonomik kriz sebebiyle birer yıl gecikmiş. Bienallerin altıncısı 1999 depreminden, yedincisi 11 Eylül'den, sekizincisi de Irak işgalinden nasiplenmiş. Tüm bunlar düşünüldüğünde 'pek bahtsızmış' bile denebilir.
İstanbul Modern Yönetim Kurulu Başkanı Oya Eczacıbaşı, önceki günkü basın toplantısında "Sergi, Türk ve dünya güncel sanatının en iyi örneklerinden geniş bir yelpaze sunarken sanatsal üretimdeki değişikliklere yönelik bir değerlendirme olanağı da tanıyor izleyiciye" dedi. Biz de bu olanaktan yararlanarak geçmiş küratörlerden (Beral Madra, Vasıf Kortun, Renè Block, Paolo Colombo, Yuko Hasegawa, Dan Cameron ve Charles Esche) eski bienalleri değerlendirmelerini istedik. Neredeyse hepsi Rosa Martinez'in küratörlüğünü yaptığı 5. Bienali unutamadığını söyledi.
Peki ya 2 Aralık'a dek sürecek serginin en unutulmaz işleri hangileri olacak? Sarkis'in 'Pilav ve Tartışma Yeri' isimli yerleştirmesi galiba. Sarkis'in İstanbul Modern'in orta yerine kurduğu yerleştirme önce teknisyenleri, sonra müze çalışanlarını toplamış başına; şimdi de ziyaretçileri toplayacak gibi. Ahşap sıralara oturup 19. yy Osmanlı kazanından nohutlu pilavınızı yerken tartışacağınız diğer eserlere gelince... İlk bienalden sonuncusuna doğru ilerleyen zamandizinsel düzenleme içinde Michelangelo Pistoletto'nun 'Paçavraların Venüs'ü, Halil Altındere'nin 'Tabularla Dans'ı ve Shirin Neshat'ın 'Allah'ın Kadınları' çok konuşulanlar arasında.
Sergi kapsamında yarın ve ertesi gün Mimar Sinan Üniversitesi Oditoryumu'nda 'Bienallerin Geleceği' başlıklı sempozyumda, tüm Bienal küratörleri söz alacak; hatırlatalım.
Jülide Karahan
07 Eylül 2007/Radikal
İnternet ve cep telefonu yok. Küratörlük gibi bir kelime duyulmuş değil. Bienal... O da ne? Sene 1987. İstanbul'un ilk uluslararası çağdaş sanat sergisi, bienal denmiyor daha, varolma çabasında. İstanbul sanat çevresinde sağ mı sol mu; figür mü soyut mu tartışması... Bugünlerde gençliğinin en deli zamanlarını yaşayan, 20'sine dün bastı, Uluslararası İstanbul Bienali'nin ilk fotoğrafı bu.
İstanbul Modern, etkinliğin 20. yaşını 'Şimdiki Zaman Geçmiş Zaman /20 yılda Uluslararası İstanbul Bienali'nden İz Bırakanlar' başlıklı bir sergiyle kutluyor. Geçmiş dokuz bienalin sekiz küratörü (ilk ikisi Beral Madra) kendi sergilerinden biri Türk, üçer sanatçı seçmiş. Monica Bonvicini'nin 'Cehenneme Merdiven' isimli yerleştirmesi müzenin daimi eseri olduğundan 8. Bienal iltimaslı. 42 sanatçının 50 yapıtı canlı, gelmiş geçmiş tüm çalışmalar ise ekranlardan izlenebiliyor.
Küratörlerin küratörlüğünü İstanbul Modern Direktörü David Elliott ve İstanbul Modern Başküratörü Rosa Martinez üstlenmiş. David Elliott'un sergi için kullandığı '20 yılda sanatın bu şehirde yaşadıkları' ifadesi az kalıyor zira, her bir fotoğrafın arka planında dünyaya dair türlü hal var. Mesela 3. İstanbul Bienali Körfez Savaşı nedeniyle, dördüncüsü de ekonomik kriz sebebiyle birer yıl gecikmiş. Bienallerin altıncısı 1999 depreminden, yedincisi 11 Eylül'den, sekizincisi de Irak işgalinden nasiplenmiş. Tüm bunlar düşünüldüğünde 'pek bahtsızmış' bile denebilir.
İstanbul Modern Yönetim Kurulu Başkanı Oya Eczacıbaşı, önceki günkü basın toplantısında "Sergi, Türk ve dünya güncel sanatının en iyi örneklerinden geniş bir yelpaze sunarken sanatsal üretimdeki değişikliklere yönelik bir değerlendirme olanağı da tanıyor izleyiciye" dedi. Biz de bu olanaktan yararlanarak geçmiş küratörlerden (Beral Madra, Vasıf Kortun, Renè Block, Paolo Colombo, Yuko Hasegawa, Dan Cameron ve Charles Esche) eski bienalleri değerlendirmelerini istedik. Neredeyse hepsi Rosa Martinez'in küratörlüğünü yaptığı 5. Bienali unutamadığını söyledi.
Peki ya 2 Aralık'a dek sürecek serginin en unutulmaz işleri hangileri olacak? Sarkis'in 'Pilav ve Tartışma Yeri' isimli yerleştirmesi galiba. Sarkis'in İstanbul Modern'in orta yerine kurduğu yerleştirme önce teknisyenleri, sonra müze çalışanlarını toplamış başına; şimdi de ziyaretçileri toplayacak gibi. Ahşap sıralara oturup 19. yy Osmanlı kazanından nohutlu pilavınızı yerken tartışacağınız diğer eserlere gelince... İlk bienalden sonuncusuna doğru ilerleyen zamandizinsel düzenleme içinde Michelangelo Pistoletto'nun 'Paçavraların Venüs'ü, Halil Altındere'nin 'Tabularla Dans'ı ve Shirin Neshat'ın 'Allah'ın Kadınları' çok konuşulanlar arasında.
Sergi kapsamında yarın ve ertesi gün Mimar Sinan Üniversitesi Oditoryumu'nda 'Bienallerin Geleceği' başlıklı sempozyumda, tüm Bienal küratörleri söz alacak; hatırlatalım.
Jülide Karahan
07 Eylül 2007/Radikal
9 Ağustos 2007 Perşembe
Bienalden önce tarihi geliyor
İstanbul Modern, 6 Eylül'de açılacak 'Şimdiki Zaman Geçmiş Zaman' başlıklı sergiyle İstanbul Bienali'nin 20 yıllık geçmişini son bienalin başlamasına iki gün kala anlatacak sanatsevere. Bienal mekânlarında "Geçen sefer şöyle bir iş vardı; şu şu konulara değinilmişti; bu defa bir eksiklik var ama... heyecansız galiba..." gibi ahkâmlar daha çok kesilecek bu defa.
2003 yılındaki Şiirsel Adalet üst başlıklı 8. Uluslararası İstanbul Bienali'nin basın toplantısında bir hanımın, "Ben bienali beğenerek takip ediyorum. Fakat geçen sene göremedim. Neden yapılmadı acaba?" şeklindeki sorusu ve İKSV Genel Müdürü Görgün Taner'in verdiği zarif cevabın bir fıkra gibi dilden dile dolaştığı düşünüldüğünde böyle bir sergiye ne denli ihtiyaç olduğu daha iyi anlaşılıyor.
1987 yılında düzenlenen ilk İstanbul Bienali'nden bu yana 20 yıl geçmiş. İlk dönemlerde dünyanın dört bir yanından seçilen sanat yapıtları, kentin farklı köşelerindeki tarihsel mekânlarda ve müzelerde sergilendi. Daha sonraki bienaller bir yandan bu yaklaşımı sürdürürken bir yandan da 'sanat dışı' alanlara ve mekânlara uzanmanın yollarını aradı. Bienalin geçmişten geleceğe değişimini belgeleyecek 'Şimdiki Zaman Geçmiş Zaman' isimli sergide eski İstanbul bienallerinin küratörlerinin seçtiği, her bienali en iyi yansıtan yapıtları göreceğiz. Bir de geçen 20 yılda nereden nereye gelindiğini...
Serginin küratörlüğünü İstanbul Modern Direktörü David Elliott ve İstanbul Modern Başküratörü Rosa Martinez yapıyor. Roza Martinez, iki sene önce bir önceki bienalle eşzamanlı bir sergi daha yapmıştı İstanbul Modern'de. 'Çekim Merkezi' başlıklı serginin bienal mekânlarından birine olan komşuluğunu hatırlatıp, "Bienalin rüzgârından istifade etmeyi mi düşündünüz?" diye sormuştuk o zaman Rosa Martinez'e. "Haklısınız, her şey bir araya geldi.
Bienalin misyonu yeni yetenekleri keşfetmek, tanıtmak ve gelecekle bağlantı kurmak. Müzenin misyonu ise artık rüştünü ispatlamış çağdaş sanatçıları ağırlamak. Bu anlamda birbirini tamamlıyor, dengeliyor bienal ve sergi..." demiş ve eklemişti Martinez: "Çağdaş sanat açısından geçmiş, günümüz ve gelecek bir araya geliyor. Dünyanın gözü bu şehirde olacak. Bu iki olay birbirine güç verecek."
Rosa Martinez'in çekim merkezi için söyledikleri ve belki de daha fazlası bu sergi için de geçerli olsa gerek. Bir yandan Hou Hanru'nun küratörlüğündeki 10. Uluslararası İstanbul Bienali'ni gezeceğiz, bir yandan da İstanbul Modern'i. Üstelik bienal mekânlarından Antrepo No 3 ile komşuluk söz konusu yine. 2 Aralık'a dek İstanbul Modern'in alt katında ve dış alanlarında sürecek sergide 42 sanatçının 50 yapıtı yer alıyor. Daha önceki bienalleri yönetmiş 8 sanat yönetmeninden Beral Madra, Vasıf Kortun, René Block, Rosa Martinez, Paolo Colombo, Yuko Hasegawa, Dan Cameron ve Charles Esche düzenledikleri bienalin simgesel yapıtlarını bu sergi için seçti. Her küratör, kentle ve küratörlüğünü yaptıkları bienalle ilgili deneyimlerini ve gelecekteki bienallere ilişkin yorumlarını dile getiren bir de yazı yazdılar sergi kataloğuna. Bienalin yirmi yıl içinde geçirdiği evrimi inceleyen ve geçmişten bugüne sanat yönetmenlerinin görüş ve eleştirilerine yer veren katalog İspanya, Kore, İskoçya, Almanya, ABD, İtalya, Avusturya, Fransa ve İsveç'ten getirilecek yapıtlardan daha çok dikkat çekeceğe benziyor. Eserlerini göreceğimiz sanatçılar arasında Haluk Akakçe, Gardar Eide Einarsson, Ayşe Erkmen, Cildo Meireles, Sarkis, Serhat Kiraz ve Sislej Xhafa var.
Bienal nedir; bilmeyen kalmayacak
7-8 Eylül'de Mimar Sinan Üniversitesi Oditoryumu'nda, AICA Türkiye'nin katkılarıyla uluslararası bir de sempozyum düzenlenecek İstanbul Modern'de. Sponsorluğunu Garanti Bankası'nın üstlendiği sempozyuma, İstanbul bienallerinin tüm geçmiş yönetmenlerinin yanı sıra, 10. İstanbul Bienali küratörü Hou Hanru ve sergiye katılan bazı sanatçılar da davetli. Genel olarak bienallerin, özel olarak da İstanbul Bienali'nin geçmişi, bugünü ve geleceğinin tartışılacağı sempozyum 'bienal nedir?' sorusunun kökünü kazıyacağa benziyor.
Jülide Karahan
09 Ağustos 2007/Zaman
2003 yılındaki Şiirsel Adalet üst başlıklı 8. Uluslararası İstanbul Bienali'nin basın toplantısında bir hanımın, "Ben bienali beğenerek takip ediyorum. Fakat geçen sene göremedim. Neden yapılmadı acaba?" şeklindeki sorusu ve İKSV Genel Müdürü Görgün Taner'in verdiği zarif cevabın bir fıkra gibi dilden dile dolaştığı düşünüldüğünde böyle bir sergiye ne denli ihtiyaç olduğu daha iyi anlaşılıyor.
1987 yılında düzenlenen ilk İstanbul Bienali'nden bu yana 20 yıl geçmiş. İlk dönemlerde dünyanın dört bir yanından seçilen sanat yapıtları, kentin farklı köşelerindeki tarihsel mekânlarda ve müzelerde sergilendi. Daha sonraki bienaller bir yandan bu yaklaşımı sürdürürken bir yandan da 'sanat dışı' alanlara ve mekânlara uzanmanın yollarını aradı. Bienalin geçmişten geleceğe değişimini belgeleyecek 'Şimdiki Zaman Geçmiş Zaman' isimli sergide eski İstanbul bienallerinin küratörlerinin seçtiği, her bienali en iyi yansıtan yapıtları göreceğiz. Bir de geçen 20 yılda nereden nereye gelindiğini...
Serginin küratörlüğünü İstanbul Modern Direktörü David Elliott ve İstanbul Modern Başküratörü Rosa Martinez yapıyor. Roza Martinez, iki sene önce bir önceki bienalle eşzamanlı bir sergi daha yapmıştı İstanbul Modern'de. 'Çekim Merkezi' başlıklı serginin bienal mekânlarından birine olan komşuluğunu hatırlatıp, "Bienalin rüzgârından istifade etmeyi mi düşündünüz?" diye sormuştuk o zaman Rosa Martinez'e. "Haklısınız, her şey bir araya geldi.
Bienalin misyonu yeni yetenekleri keşfetmek, tanıtmak ve gelecekle bağlantı kurmak. Müzenin misyonu ise artık rüştünü ispatlamış çağdaş sanatçıları ağırlamak. Bu anlamda birbirini tamamlıyor, dengeliyor bienal ve sergi..." demiş ve eklemişti Martinez: "Çağdaş sanat açısından geçmiş, günümüz ve gelecek bir araya geliyor. Dünyanın gözü bu şehirde olacak. Bu iki olay birbirine güç verecek."
Rosa Martinez'in çekim merkezi için söyledikleri ve belki de daha fazlası bu sergi için de geçerli olsa gerek. Bir yandan Hou Hanru'nun küratörlüğündeki 10. Uluslararası İstanbul Bienali'ni gezeceğiz, bir yandan da İstanbul Modern'i. Üstelik bienal mekânlarından Antrepo No 3 ile komşuluk söz konusu yine. 2 Aralık'a dek İstanbul Modern'in alt katında ve dış alanlarında sürecek sergide 42 sanatçının 50 yapıtı yer alıyor. Daha önceki bienalleri yönetmiş 8 sanat yönetmeninden Beral Madra, Vasıf Kortun, René Block, Rosa Martinez, Paolo Colombo, Yuko Hasegawa, Dan Cameron ve Charles Esche düzenledikleri bienalin simgesel yapıtlarını bu sergi için seçti. Her küratör, kentle ve küratörlüğünü yaptıkları bienalle ilgili deneyimlerini ve gelecekteki bienallere ilişkin yorumlarını dile getiren bir de yazı yazdılar sergi kataloğuna. Bienalin yirmi yıl içinde geçirdiği evrimi inceleyen ve geçmişten bugüne sanat yönetmenlerinin görüş ve eleştirilerine yer veren katalog İspanya, Kore, İskoçya, Almanya, ABD, İtalya, Avusturya, Fransa ve İsveç'ten getirilecek yapıtlardan daha çok dikkat çekeceğe benziyor. Eserlerini göreceğimiz sanatçılar arasında Haluk Akakçe, Gardar Eide Einarsson, Ayşe Erkmen, Cildo Meireles, Sarkis, Serhat Kiraz ve Sislej Xhafa var.
Bienal nedir; bilmeyen kalmayacak
7-8 Eylül'de Mimar Sinan Üniversitesi Oditoryumu'nda, AICA Türkiye'nin katkılarıyla uluslararası bir de sempozyum düzenlenecek İstanbul Modern'de. Sponsorluğunu Garanti Bankası'nın üstlendiği sempozyuma, İstanbul bienallerinin tüm geçmiş yönetmenlerinin yanı sıra, 10. İstanbul Bienali küratörü Hou Hanru ve sergiye katılan bazı sanatçılar da davetli. Genel olarak bienallerin, özel olarak da İstanbul Bienali'nin geçmişi, bugünü ve geleceğinin tartışılacağı sempozyum 'bienal nedir?' sorusunun kökünü kazıyacağa benziyor.
Jülide Karahan
09 Ağustos 2007/Zaman
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)