Eskişehir'de büyüyüp Ankara'da yaşayan Selma Fındıklı, İzmirli hikâyeler anlattığı 'İmbatta Karanfil Kokusu' isimli kitabıyla 43. Sait Faik Hikâye Ödülü'nü aldı. Farklı din ve milletlerden kimseleri komşu etmek, dost yapmak ve hatta sevdaya düşürmek isteyen yazarla yapılan bir ilk söyleşi bu.
'İmbatta Karanfil Kokusu' yok. Yapılmamış yeni baskısı. "Son günlerde soranı çok. İstedik, bir iki güne kalmaz gelir." diyor Beyoğlu kitapçıları. Soranı çok elbet, çünkü 43. Sait Faik Hikâye Ödülü, onun oldu dün akşam. Rahmi Koç Müzesi'nde adı imbat değilse de, serince bir rüzgâr eşliğinde aldı ödülünü kitabın yazarı Selma Fındıklı. O, artık Sait Faik öykü zincirinin bir halkası. Türkiye'de öykü yazan her yazar gibi onun da üzerinde var Sait Faik'in hakkı. Ödül bahanesiyle gerçekleşen bir ilk söyleşi bu. Kahramanlarının hayatlarını bazen bir kelime, bazen eski bir fotoğraftan yola çıkarak ören Selma Fındıklı; öykülerini, romanlarını ve sevdaları anlattı. Kendi sevdalarını değil ama... Bırakın onları, yaşını bile söylemedi henüz. Yazar ansiklopedilerinde yer aldığı üzere 1965 doğumlu olmadığı kesin yalnız.
Daha evvel 'Loş Sokağın Kadınları' ile 1996 Haldun Taner Ödülü'nü, 'Ankara İstasyonu' ile de 1998 İş Bankası Edebiyat Büyük Ödülü'nü alan yazar, 'İmbatta Karanfil Kokusu'nda rüzgârından da anlaşıldığı üzere İzmir hikâyeleri anlatıyor okuruna... Eski İzmir, Müslüman ahali, Rumlar, Yahudiler, Levantenler, aynalı faytonlar, atlı tramvaylar... 1863 evvel baharının bir sabah alacasından, İkinci Cihan Harbi'nin ilk kıvılcımlarının görülmeye başlandığı 1939 son yazına kadar dönem dönem, mevsim mevsim İzmir... Alâyişten hiç hazzetmeyen yaşlı bir âdemin öyküsüyle başlayan kitap, 12 öykü sonrasında radyosuz bir evde bittiğinde türlü tarihî ayrıntı kalıyor hafızanızda. Sultan Aziz'in Mısır'a giderken İzmir'e uğradığını huysuz bir ihtiyardan, 1915 olaylarından önce hem Ermenilere hem Müslümanlara dağıtılan karşıt iddialarla dolu bildirilerin Amerika'da basıldığını da kendi halinde bir eczacıdan öğreniyoruz mesela. En büyük korkusunun, tarihin, kahramanlarından daha çok öne çıkması olduğunu söyleyen Fındıklı, "Derdim, tarihî roman ya da belgesel bir kitap yazmak değil. Bilgi, insan yaşamının önüne geçmemeli." diyor. Tarihin bilinen kişilerini kullanarak tarih meraklılarını cezbetmeye kalkışmayan yazar, sevdalarla hemdem daha çok. Geçmişte de, bugün de değişmeyen bir şey var ki o da tüm zayıflıklarına rağmen güçlü görünmeye çalışan sevdalar ona göre.
Yeni kalemlerin aksine mutsuz ve buhranlı değil Fındıklı'nın kahramanları. "Kadını kadınca anlatmak değil derdim. Yanlış yetiştirilmiş erkekler sorunu var toplumda. Kadın, kendi çektiklerini düşünse ve oğlunu dokunulmaz yetiştirmese, ilişkiler bu denli sorunlu olmaz belki de..." diyen yazarın öykülerindeki kadınlarsa mutlu. 'Yağmur damlası maaşlı' İzmir beyefendileri, kadına naif bir karanfil gibi yaklaşıyor hep. Sevdalar dillerin, dinlerin, ırk ve mezheplerin önünde; hesapsız, kitapsız. Kehribar gözlü, tarçın saçlı Raşel ile karanfil boylu mülazım Feridun için hiç mühim değil farklı dinlerden olmaları. Farklı din ve milletlerden kimseleri komşu etmek, dost yapmak, sevdaya düşürmek zaten yazarın isteği; en azından kitapların da.
'Gündüzleri sermayeden yiyorum'
Eskişehir'de doğup büyüyen ve hayatını Ankara'da sürdüren Fındıklı, 1986'dan bu yana TRT Ankara Radyosu'nda dramaturg olarak çalışıyor. Üniversiteden sonraki yıllarda kendi deyişiyle acemice öyküler deneyen yazar, kalemi ciddi ciddi ilk defa radyo oyunları için almış eline. Devlet mikrofonuna radyo oyunları yazmaya devam ediyor. Mikrofonu aracı edip nasıl bir şeyler diyorsa dinleyenine, roman ve öyküde de öyle. Her cümle içine sinsin istiyor. İlk romanını 5 kez baştan yazması bu sebepten. Hem yazar hem okur gözüyle bakıyor yazdığı her bir cümleye ki, okur, sayfaları nasıl çevirdiğini anlamasın... Yalnız bir sıkıntısı var Fındıklı'nın. Gece gündüz kelimelerle hep işi. "Bazen radyoda çok yorulunca evde beni bekleyen öyküme, romanıma devam edecek iştahım kalmıyor. Gece resimle uğraşsam böyle olmazdı mesela..." diyor ve ekliyor: "Gündüz çok güzel cümleler geliyor aklıma bazen. Oyunlarda kullanıyorum. Sermayeden yiyorum yani, kendi öykülerimden..."
'Bugünü hayal bile edemezdim'
Selma Fındıklı, dün akşamki ödül töreninde "Yazar olma hevesiyle elime kalemi aldığımda, böyle bir günü göreceğimi hiç hayal etmemiştim. Bugün, hayalimde yokken kaderimde varmış meğer." diyerek başladı konuşmasına. Radyo oyunlarından öykü ve romana uzanan yazı serüvenini Sait Faik Hikaye Ödülü ile taçlandıran yazar, kendini hâlâ o çizgide görmese de zincire eklenen bir halka olmaktan çok memnun.
Jülide Karahan
12 Mayıs 2007/Zaman
Sait Faik Hikaye Ödülü etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
Sait Faik Hikaye Ödülü etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
12 Mayıs 2007 Cumartesi
10 Mayıs 2006 Çarşamba
Ben genç bir öykücüyüm
Refik Algan, 23 yıllık suskunluğun ardından geçtiğimiz yıl yayınladığı "Saat Kulesi, Kısa Metinler ve Hikâyeler" (YKY) adlı kitabıyla 42. Sait Faik Hikâye Ödülü'nü kazandı.
Adı kısa öyküyle özdeşleşen Algan, yenilik kaygısıyla yola çıktığını söylüyor ve kendini genç bir öykücü olarak nitelendiriyor. Her yazar gibi Sait Faik'in kendisi üzerinde hakkı olduğunu dile getiren Algan ile ödülü, kısa öykülerini ve öykücülüğümüzü konuştuk. Sözü de kısa kestik vesselâm...
Sait Faik ile gönül bağınız var mıydı? Bu ödülü almak sizin için ne ifade ediyor?
Sait Faik, ilk gençlik yıllarının vazgeçilmez hikâyecisi. Bütün Türkçe öğretmenleri gibi benimki de onun öykülerini okutmuştu bize. O yıllarda okunanların etkisi hiç silinmez bilir misiniz? Gümüş Saat çıkmaz aklımdan hiç.
Hikâyelerinizde Sait Faik'in hakkı var yani...
Türkiye'de öykü yazan herkesin, hatta her yazarın üzerinde hakkı vardır diyebilirim.
Sait Faik ödülünün çizgisinde görüyor musunuz kendinizi?
Sait Faik'in önemi, Türk hikâyesine yaptığı katkıdan ileri geliyor. Hikâye de gelişen bir edebiyat türü. Yenilik kaygısı taşıyan ve bunu birazcık başaran bir şeye ödül verilir. Ben yenilik kaygısıyla çıktım yola. Hikâyenin ufkunu genişletme kaygısı taşıyor kitabım. Başardım, başarmadım o ayrı. Çok satılabilir; ama öykünün gelişimine katkısı olmaz, neyleyim ben!
78-80'de başlayan edebiyat yolculuğunuza neden 23 yıl ara verdiniz?
İnsan denizde yüzmeyi kışın, kayak yapmayı yazın öğrenir. Çaba harcadığımız, üzerinde çok çalıştığımız şeylerden biraz uzak durunca taşlar daha sağlam oturuyor yerine. Daha uzak bir noktadan bakmayı öğreniyoruz.
Edebiyata uzaktan bakma isteği miydi tek sebep?
Edebiyata kırılmıştım. Kısa metinlerim ilk yayınlandığında hiç ilgi görmedi, çok yadırgandı, alay konusu oldu hatta. Hâlbuki dünyada zaten biliniyor ve uygulanıyordu. Neyse, araya dostlar girdi, kırgınlığım geçti, barıştık şimdi. Geçen sürede kültürel mirasımızı inceledim. Tasavvuf tarihi ve varoluşla ilgilendim. Günlükler dışında da yazıp çizmedim.
Edebiyatla barışır barışmaz art arda geldi mi metinler?
Evet, kişisel uğraşlar bitti. 24 saatimi edebiyata verebilirim şimdi.
O zaman yeni kitaplar da yoldadır...
İkinci kitap hazır. Kısa metin ve hikâyeler, hatta üçüncüsü de öyle.
Adınız kısa öyküyle anılmaya devam edecek, başka türler denemeyecek misiniz?
"Az söz er yüküdür/ Çok söz eşek yüküdür/ Bu söz sana yeter/ Eğer göğer var ise" diyor, Yunus Emre. Ama başka türler de deneyebilirim, deniyorum zaten. Aslında ben kıpkısa öykücü, öykücü ya da romancı olmaktan çok edebiyatçı olmak isterim. Yeteneğe ve ilhama inanmıyorum.
Kıpkısa öykülerinizi anlatır mısınız biraz?
Kıpkısa öykü şiirle akraba. Estetik bir düzen barındırması ve bunu göstermesi gerekir. Hesaplı kitaplıdır, arkasında çok ciddi bir teorik temel vardır. Ben bu temelin yanında rahat okunabilsin de istedim yalnız. Öykü, her şeyin başıydı aslında. Ateş yakılır, başında toplanılır, hikâyeler anlatılırdı.
Şimdi?
Şimdi ateş söndü. Televizyon açılıyor, hikâyeler dinlenmiyor.
Ateşi yeniden nasıl yakmalı?
Bilmiyorum...
Bunalım edebiyatı yapmanın anlamı yok!
"Türk edebiyatındaki en önemli sorun, kendini yazar ve şair görenlerin içinde bulundukları psikolojik durum. Uzun uzun cümlelerle kendini bulamamış metinler; öteki tarafta bunları anlamayan okuyucu, daha sonra da birbirini suçlayan okur ve yazar... Türkiye'de uzmanlık isteyen edebiyat ile popüler edebiyat ayrımı var. Edebiyat ve yazar metaya dönüşüyor. Yazdıkları da tüketim malzemesi olarak görülüyor. Yazar, ürettiğinin önüne çıkmamalı. Kendini biraz geride tutmalı. Beyoğlu'nda gezersin, durmadan sıkılırsın... Bunlar geride kaldı. Hiçlik ve yalnızlık problemlerini sosyoloji ve psikoloji çözeli yıllar oluyor. Bunalım edebiyatı yapmanın anlamı yok artık. Bunalıyorsan doktora git. Bunun bir sanat malzemesi olarak kullanılması yanlış. İhtiyar edebiyatı bu. Ben, genç bir öykücüyüm. Çünkü çoğu genç gibi yaşlı öyküler anlatmıyorum. Ben matematiksel, kuramsal yaklaşıyorum."
Jülide Karahan
10 Mayıs 2006/Zaman
Adı kısa öyküyle özdeşleşen Algan, yenilik kaygısıyla yola çıktığını söylüyor ve kendini genç bir öykücü olarak nitelendiriyor. Her yazar gibi Sait Faik'in kendisi üzerinde hakkı olduğunu dile getiren Algan ile ödülü, kısa öykülerini ve öykücülüğümüzü konuştuk. Sözü de kısa kestik vesselâm...
Sait Faik ile gönül bağınız var mıydı? Bu ödülü almak sizin için ne ifade ediyor?
Sait Faik, ilk gençlik yıllarının vazgeçilmez hikâyecisi. Bütün Türkçe öğretmenleri gibi benimki de onun öykülerini okutmuştu bize. O yıllarda okunanların etkisi hiç silinmez bilir misiniz? Gümüş Saat çıkmaz aklımdan hiç.
Hikâyelerinizde Sait Faik'in hakkı var yani...
Türkiye'de öykü yazan herkesin, hatta her yazarın üzerinde hakkı vardır diyebilirim.
Sait Faik ödülünün çizgisinde görüyor musunuz kendinizi?
Sait Faik'in önemi, Türk hikâyesine yaptığı katkıdan ileri geliyor. Hikâye de gelişen bir edebiyat türü. Yenilik kaygısı taşıyan ve bunu birazcık başaran bir şeye ödül verilir. Ben yenilik kaygısıyla çıktım yola. Hikâyenin ufkunu genişletme kaygısı taşıyor kitabım. Başardım, başarmadım o ayrı. Çok satılabilir; ama öykünün gelişimine katkısı olmaz, neyleyim ben!
78-80'de başlayan edebiyat yolculuğunuza neden 23 yıl ara verdiniz?
İnsan denizde yüzmeyi kışın, kayak yapmayı yazın öğrenir. Çaba harcadığımız, üzerinde çok çalıştığımız şeylerden biraz uzak durunca taşlar daha sağlam oturuyor yerine. Daha uzak bir noktadan bakmayı öğreniyoruz.
Edebiyata uzaktan bakma isteği miydi tek sebep?
Edebiyata kırılmıştım. Kısa metinlerim ilk yayınlandığında hiç ilgi görmedi, çok yadırgandı, alay konusu oldu hatta. Hâlbuki dünyada zaten biliniyor ve uygulanıyordu. Neyse, araya dostlar girdi, kırgınlığım geçti, barıştık şimdi. Geçen sürede kültürel mirasımızı inceledim. Tasavvuf tarihi ve varoluşla ilgilendim. Günlükler dışında da yazıp çizmedim.
Edebiyatla barışır barışmaz art arda geldi mi metinler?
Evet, kişisel uğraşlar bitti. 24 saatimi edebiyata verebilirim şimdi.
O zaman yeni kitaplar da yoldadır...
İkinci kitap hazır. Kısa metin ve hikâyeler, hatta üçüncüsü de öyle.
Adınız kısa öyküyle anılmaya devam edecek, başka türler denemeyecek misiniz?
"Az söz er yüküdür/ Çok söz eşek yüküdür/ Bu söz sana yeter/ Eğer göğer var ise" diyor, Yunus Emre. Ama başka türler de deneyebilirim, deniyorum zaten. Aslında ben kıpkısa öykücü, öykücü ya da romancı olmaktan çok edebiyatçı olmak isterim. Yeteneğe ve ilhama inanmıyorum.
Kıpkısa öykülerinizi anlatır mısınız biraz?
Kıpkısa öykü şiirle akraba. Estetik bir düzen barındırması ve bunu göstermesi gerekir. Hesaplı kitaplıdır, arkasında çok ciddi bir teorik temel vardır. Ben bu temelin yanında rahat okunabilsin de istedim yalnız. Öykü, her şeyin başıydı aslında. Ateş yakılır, başında toplanılır, hikâyeler anlatılırdı.
Şimdi?
Şimdi ateş söndü. Televizyon açılıyor, hikâyeler dinlenmiyor.
Ateşi yeniden nasıl yakmalı?
Bilmiyorum...
Bunalım edebiyatı yapmanın anlamı yok!
"Türk edebiyatındaki en önemli sorun, kendini yazar ve şair görenlerin içinde bulundukları psikolojik durum. Uzun uzun cümlelerle kendini bulamamış metinler; öteki tarafta bunları anlamayan okuyucu, daha sonra da birbirini suçlayan okur ve yazar... Türkiye'de uzmanlık isteyen edebiyat ile popüler edebiyat ayrımı var. Edebiyat ve yazar metaya dönüşüyor. Yazdıkları da tüketim malzemesi olarak görülüyor. Yazar, ürettiğinin önüne çıkmamalı. Kendini biraz geride tutmalı. Beyoğlu'nda gezersin, durmadan sıkılırsın... Bunlar geride kaldı. Hiçlik ve yalnızlık problemlerini sosyoloji ve psikoloji çözeli yıllar oluyor. Bunalım edebiyatı yapmanın anlamı yok artık. Bunalıyorsan doktora git. Bunun bir sanat malzemesi olarak kullanılması yanlış. İhtiyar edebiyatı bu. Ben, genç bir öykücüyüm. Çünkü çoğu genç gibi yaşlı öyküler anlatmıyorum. Ben matematiksel, kuramsal yaklaşıyorum."
Jülide Karahan
10 Mayıs 2006/Zaman
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)