İSTANBUL’UN YENİ TELAŞI: TASARIM BİENALİ

İstanbul’un nur topu gibi bir telaşı daha oldu: Bu yıl ilki gerçekleşecek İstanbul Uluslararası Tasarım Bienali. Tasarım dünyasından pek çok önemli ismi ağırlayacak bu tatlı telaş 13 Ekim’de başlıyor. Uzak kalmayın!

İstanbul Uluslararası Tasarım Bienali küratörlerinden mimar Emre Arolat, geçtiğimiz yılki Dünya Mimarlık Festivali’nde kendisini epey irkilten bir soruyla karşılaşmış: “İstanbul bir tasarım bienali için hazır mı gerçekten? Yani o kadar oldu mu?”

Soruyu soran kim ve konuşma nasıl sonuçlandı bilmiyoruz ama düşündüklerini bize şöyle aktarıyor Arolat: “O kadar olmamak… Ne kadar olmamak? Sıkı bir tasarım bienali düzenleyebilmek için daha ne kadar olmalı? Hazır olmak için ne yapmalı? Evet, İstanbul bir âlem. … Evet; ilham verici, enerji dolu, evet bugünlerde herkesin gözü buralarda. Ama o çok şaşaalı, parıltılı Anglo-Sakson kentlerle ya da Latin kökenli alımlı çalımlı öncülleriyle onu aynı kefede tartmıyor tasarım guruları. Hala biraz ötekilik çekiyor öyle değilmiş gibi yapsa da son on yılda. Bu bağlamda hayli dertli, bir o kadar da karmaşık bir ruh halinden, bir kavrayıştan söz edilebilir bu coğrafyada. Tıpkı şehrin kendi karmaşıklığı gibi. Çok katmanlı, capcanlı, ele avuca gelmez bir şehir İstanbul. … Nev’i şahsına münhasır. Bir Toronto değil ya da bir Milano. Ne de şu anlı şanlı mimarlık festivaline ev sahipliği yapan Barcelona’ya benziyor dikkatle bakıldığında. İşte tam da bu nedenle, tam da damardan bir tasarım bienali yapılır İstanbul’da.”

DAMARDAN TASARIM

Biraz da böyle düşüncelerle ve İstanbul Kültür Sanat Vakfı’nın düzenlemesiyle yola çıkan Uluslararası İstanbul Tasarım Bienali; kentsel tasarım, mimarlık, endüstri ürünleri tasarımı, grafik tasarım, moda tasarımı ve yeni medya tasarımı gibi alanları kapsayarak 12 Aralık’a dek devam edecek. Temelde iki ana mekânda - İstanbul Modern ile Galata Özel Rum İlköğretim Okulu - ama aslında tüm şehirde… Çünkü bienalin etkinliklerinden biri Tasarım Yürüyüşleri.

İstanbul'un farklı bölgelerinden seçilen tasarım odaklı 90’ın üzerinde dükkân, atölye, imalathane ve mimari yapıyı gezme imkânı sunacak bu yürüyüşler; Kuzguncuk'taki önemli dini yapılardan Nişantaşı'ndaki ayakkabı atölyelerine, Kapalıçarşı'daki bakır dövme ustalarından Çukurcuma'daki takı tasarım dükkânlarına uzanacak. Kuzguncuk, Beyoğlu-Cihangir-Galatasaray, Şişhane-Galata, Nişantaşı-Teşvikiye, Sultanahmet, Fener-Balat ve Karaköy olmak üzere 7 ayrı rotadan oluşacak yürüyüşler; tasarımla birlikte İstanbul’un pek çok kapısını da ziyaretçilere açacak.

Bunun yanı sıra… Bienal, 46 ülkeden 200’ün üstünde tasarımcı ve mimarın; objelerden video yerleştirmelerine, maketlerden açık alan düzenlemelerine, fotoğraflardan interaktif araçlara uzanan yaklaşık 100 projesine ev sahipliği yapacak. Teması Londra Tasarım Müzesi Direktörü ve İstanbul Tasarım Bienali Danışma Kurulu Üyesi Deyan Sudjic tarafından Kusurluluk olarak belirlenen bienalin bir diğer küratörü ise Joseph Grima.

 ,,,,,,,

Küratör Joseph Grima / Sergisi Adhokrasi

Galata Özel Rum İlköğretim Okulu’nun tüm katlarında yaklaşık 2.300 metrekarelik alana yayılacak Adhokrasi’de (Bürokrasinin tam karşıtı demek) 120’ye yakın tasarımcı ve mimarın, mevcut ürün ve objeleri yanı sıra bienale özel hazırladığı projeler sergilenecek. “Tasarım artık her zaman her yerde ve bu haliyle neredeyse görünmezliğe bürünmüş durumda. Bulunduğu noktada gündelik hayatın içine öylesine işlemiş ki tasarımın aslında geniş bir etki alanı olan, kaçınılmaz surette politik bir aktivite olduğunu unutuyoruz.” diyen Grima’ya göre tasarım bugün, kısa ve çelişkilerle dolu tarihinin en önemli kavşaklarından birinde.

Küratör Emre Arolat/ Sergisi Musibet

Bugünün İstanbul’unu mimari tasarım ve kentsel dönüşüm çalışmaları açışından sorgulayan 95 tasarımcı ve mimarın 30’un üzerinde projesini bir araya getirecek Musibet isimli sergide; sorunlara çözüm üretmek yerine yeni soruların sorulması hedefleniyor. İstanbul Modern’de 1.400 metrekarelik bir alana kurulacak sergi; maket, video, fotoğraf ve interaktif oyun gibi çalışmalardan destek alıyor. İstanbul’da son dönemde gündemde olan kentsel dönüşüm yasası ve mutenalaştırma projelerini masaya yatıracak sergiyle yapılmak istenen, Arolat’ın deyişiyle şöyle: “Tasarımın gündelik hayattan uzak, değdiği her şeyi meşrulaştıran bir gücü olmadığı fikrinin altını çizmek.”

TASARIM YÜRÜYÜŞLERİ İÇİN

Kasım ayında başlayacak Tasarım Yürüyüşleri, bieanlin sonuna kadar Cuma ve Cumartesi günleri özel bir rehber eşliğinde 20 kişilik gruplar halinde yapılacak. Ayrıntılı bilgi, bilet fiyatları ve katılım için: designwalk@istanbuldesignbiennial.org

JÜLİDE KARAHAN 

SKYLIFE BUSINESS EKİM 2012 

...

MONET’NİN PİPOSU, GÖZLÜĞÜ VE PALETİ

Açıldığı günden bu yana Picasso, Rodin, Dali ve Rembrandt gibi isimleri ağırlayan Sakıp Sabancı Müzesi’nin yeni konuğu Fransız Ressam Claude Monet.

Nasıl ki… Londra’ya giden ve sanatla biraz ilgilenen her turist Tate Modern’i ziyaret ediyorsa; İstanbul’a gelenler de Sabancı Müzesi’ni görmeden dönmüyor geriye. 2002’de açılan ve geçtiğimiz aylarda 10. yaşını kutlayan müze, biraz da bu vesileyle, çok konuşulacak bir sergi daha hediye ediyor sanatsevere. 9 Ekim – 6 Ocak tarihleri arasında ziyaret edilebilecek serginin ismi ‘Giverny Bahçesi’. Claude Monet'nin (1840 – 1926), yaşamının son 30 yılını adadığı bahçe resimlerinin çoğunlukta olduğu sergide; Monet ve eşi Camille'in Auguste Renoir imzalı portreleri ile kişisel eşya ve fotoğrafları yer alıyor. Üstelik kişisel eşyalar arasında onun için pek kıymetli olan piposu, gözlüğü ve paleti de bulunuyor.

Paris Marmottan Monet Müzesi işbirliğiyle İstanbul'a gelen serginin en önemli tarafı, ressamın sadece 40 kadar tablosu ve birkaç kişisel eşyasıyla değil; tüm yaşamı, sanat tarihindeki yeri ve dönemiyle anılması. Sakıp Sabancı Müzesi Müdürü Dr. Nazan Ölçer'in bizzat dikkat çektiği üzere, müzeleri galerilerden ayıran en mühim ayrıntı da bu zaten: “Ziyaretçinin eserleri görmesinin ötesinde onlarla, onların yapıldığı dönemle ilgili pek çok şey öğrenmesi.”

İZLENİMCİ SIFATI TUTAR VE…

Öyleyse… Biraz geçmişe dönelim önce. Fransız ressam Claude Oscar Monet, 1840 sonbaharında Paris'te doğdu ama yakınlardaki Le Havre'de büyüdü. Ressam Boudin'le tanışana dek kendi halinde karikatürler çizse de bu dostlukla birlikte en birinci meşgalesi; suları, gökyüzünü, ağaçları ve insanları açık havada izleyip resmetmek oldu. Paris'te Troyon, Pissaro, Renoir, Sisley ve Manet ile bir araya gelmesi ise tam anlamıyla kaderin bir cilvesi... 

Çünkü tarihsel ve dinsel resimlere hiç yüz vermeyen bu ressam dostlar, Akademi'nin resmi sergisi Salon'dan dışlanıp da kendi sergileri ‘Reddedilenler'i açtığında ki tarih 1874…  Sergideki bir yapıt -‘İzlenim/Gündoğumu'- bir eleştirmen tarafından tamamen küçümseme niyetiyle ‘izlenimci' sıfatıyla nitelendirildi. Ve evet, sıfat tuttu, onlar artık ‘İzlenimciler'di.

Yıllarca sürecek izlenimci-sanat eleştirmeni gerginliği de böylece başladı. İzlenimcilerin anlaşılabilmeleri, birilerinin resimlere uzaktan bakmayı akıl etmesiyle mümkün olduğunda aradan neredeyse 30 sene geçmişti. Bu zaman zarfında pek çok şehri dolaşıp resimleyen Monet, 1891'de Paris yakınlarındaki Giverny'de bir bahçe ve ev satın alarak kendini çiçek yetiştirmeye adadı. Yıllar içinde genişlettiği bahçesine yapay bir gölet yaparak içine nilüferler yerleştirdi ve galiba dünyanın tüm çiçeklerini bir araya getirdi. Bir servet ve 12 koca yıl pahasına… Ama “Belki de ressam olmayı çiçeklere borçluyum.” dediğine bakılırsa buna değdi.

1926'daki ölümüne dek sadece ve seriler halinde bahçesini, nilüferleri, kavakları, salkım söğütleri ve Japon köprüsünü resmeden Monet’nin dünyasını daha yakından keşfetmek için 6 Ocak’a dek Sabancı Müzesi’ni ziyaret etmeniz gerekli. Bir de resimlere biraz uzaktan bakmanız…

....

MUTLAKA!

Müzeye gitmişken… 200'den fazla İslam sanatı eserinin interaktif sistemler ve i-padlerle gezilebildiği ‘Kitap Sanatları ve Hat Koleksiyonu’ isimli sergi de görülmeli. Başta Kuran-ı Kerim nüshaları olmak üzere nadir elyazması kitaplar, kıta ve murakkalar, levha ve hilyeler, tuğralı ferman ve beratlar ile hattatların yazı yazmada kullandığı araçların bulunduğu sergide; artırılmış gerçeklik teknolojisi ile hazırlanmış pek çok animasyon var. Koleksiyonun sunumu Ahmet Oran'ın yazı alıştırmalarına gönderme yapan 2005 - 2006 tarihli kaligrafik kompozisyonuyla başlıyor ve Kutluğ Ataman'ın hüsnühat sanatının 'müsenna' veya 'aynalı' ismi verilen simetrik yazı kompozisyonlarını hatırlatan 2009 yapımı videosuyla bitiyor.

MÜZEDEN ÖNCE

Bahçesindeki at heykelinden dolayı Atlı Köşk diye bilinen Sakıp Sabancı Müzesi binası Mısırlı Hıdiv ailesi mensubu Prens Mehmed Ali Hasan tarafından İtalyan Mimar Edouard de Nari’ye 1925’te yaptırıldı. Köşkü, işadamı Hacı Ömer Sabancı, içindeki bazı değerli eşya ve mobilyalarla birlikte 1951'de satın aldı. Babasının ölümünün ardından ailesiyle birlikte Atlı Köşk’e yerleşen Sakıp Sabancı, 1970’lerden itibaren Osmanlı el yazmaları ve hat eserleri ile Osmanlı ve Cumhuriyet dönemlerine ait yağlıboya tabloları toplayarak önemli bir koleksiyon oluşturdu. Atlı Köşk, içindeki koleksiyon ve eşyalarla birlikte müzeye dönüştürülmek üzere 1998 yılında Sabancı Üniversitesi’ne tahsis edildi ve 2002’den itibaren özel müze olarak hizmet vermeye başladı.

4 AYDA 254 BİN KİŞİ

24 Kasım 2005 ile 26 Mart 2006 tarihleri arasında gerçekleşen ‘Picasso İstanbul’da’ sergisi, 4 ay gibi kısa bir sürede 254 bin kişi tarafından ziyaret edildi. Sergi boyunca müzenin kapısından kuyruk eksik olmadığı gibi sahil trafiği kilitlendi. Ayrıca Erzurum ve Ankara gibi uzak şehirlerden otobüsler kiralanarak toplu ziyaretler yapıldı. 

JÜLİDE KARAHAN 

TELGRAF EKİM 2012 

...

GELECEĞİN TA KENDİSİ: SEYDİ MURAT KOÇ

Türkiye’nin başarılı genç sanatçılarından Seydi Murat Koç, bundan 5 sene önce gelecek vaat ediyordu; şimdiyse geleceğin ta kendisi.

Seydi Murat Koç, 2 Ekim – 2 Kasım tarihleri arasında ‘Vertigo’ isimli kişisel sergisiyle Çağla Cabaoğlu Gallery’de olacak. Akrilik ve yağlı boya kullanarak ürettiği son resimlerinde tuvalin dört kenarlı yapısının dışına çıkan sanatçı; bir yandan mimari yapılar ve kent siluetlerini yeniden yorumluyor, diğer yandan da bir sonraki serisinin ipuçlarını veriyor. İlgilisine…

Sıçramalar serinizde figür, daha doğrusu insan ve onun duygusu ön plandayken şimdi şehir ve mimari, yani mekân problemi birinci. Neden?

Sıçramalar serisi; yaşadığımız dünyanın bir rönesansa, bir sıçramaya ihtiyaç duyduğu fikrine dayanıyordu. O seride insan ön planda görünüyordu ama aslında onun bireysel ivmesi ve atağı ile toplumun geneline bir gönderme yapıyordum. ‘Vertigo’ sergimde yer alan ‘Yerden Yüksek’ serisinde ise, yine insanın toplumsal boyuttaki paylaşımını ve bireysel olarak günlük hayattaki çelişkilerini kent hayatının temelini oluşturan mimari yapılar ve kent siluetleri üzerinden aktarıyorum.

Peki insan… Şimdi sadece bir destek olarak mı var resminizde? Yani merkezden çıktı mı?

Aksine, insan olgusu her zaman işlerimin merkezinde. Mimari anlamda dünyayı yeniden kurgulayan insan, hem kentin baş döndürücü döngüsü içinde yaşayan hem metropolün çelişkileriyle yüzleşen hem de toplumsal düzenleri oluşturan faktörler olarak karşımıza çıkıyor. İnsanın iktidar ve güçle geliştirdiği gergin ilişkiyi ve bunun insan üzerindeki etkilerini, kentlerin tarihsel dokusu ve çağdaş mimarinin karşıtlığı üzerinden anlatıyorum.

Kent siluetleri ve mimari yapılarla uğraşmanız kentsel dönüşümle ilgili birtakım ciddi duyarlılıklarınız olduğunu da düşündürüyor. Öyle mi? Örneğin… Şu anda içinde yaşadığınız kent İstanbul ve yeni bir kentsel dönüşüm yasası söz konusu. Size ve sanatınıza nasıl yansıyor bu?

Yeni serideki resimler İstanbul’la birlikte dünyadaki önemli ekonomi merkezlerinin siluetlerini içeriyor. Bununla birlikte çalışmalarımda, dünyanın önde gelen mimarlarının yaptığı ve kendileri sanat eseri niteliğindeki mimari yapıları kullandım. Türkiye’de böyle tasarımlar yok, çünkü her şey ekonomiye ve para düzenine hizmet ediyor. Dünyanın gelişmiş ülkelerindeki mimari yapılaşma, sanata ve kültürel gelişime hizmet etmekte aslında. Kentsel dönüşümün en ideal hali alt yapısal dönüşüm. Eğer alt yapı sağlam değilse, üstüne ne koyarsanız koyun, durmaz! Bu dönüşüm ancak doğayı hiçe saymadan, onunla bütünleşerek ve insan faktörünü merkeze koyarak gerçekleşebilir. Öyle de olmalı. 

ON YIL ÖNCE HER ŞEY DAHA ZORDU

Sizin için dönüm noktası neydi? Tanınırlık adına… Mesela Milliyet Sanat’ın kapağına taşınmak ya da RH+Sanat Dergisi’nin düzenlediği yarışmada ‘2005 Yılı Genç Ressamı’ seçilmek… 

Bu saydıklarınız kendi ilerleyişim içinde bana çok iyi basamak oldular. Yılın Genç Ressamı seçilmek o dönem için önemliydi, basında yer almak ve bilinirliğimin artması adına da çok iyi bir gelişmeydi. Genç bir sanatçı olarak gözde sanat dergilerinden birinin kapağında yer almaksa, hedeflerim doğrultusunda attığım adımların doğruluğunu onaylamış oldu.

Yarışmaları epey iyi değerlendiren bir sanatçısınız. Önemli ve gerekli mi bu? Şimdi yarışmalara nasıl yaklaşıyorsunuz? Devam mı?

Türkiye’de genç bir sanatçı olarak çalışmalarımı çeşitli platformlarda sergileme imkânı on yıl öncesinde daha zordu. Bu yarışmalara katılmak hem sanat ortamındaki görünürlüğümü arttırdı, hem de sonraki çalışmalarım için finansal kaynak yarattı. Şimdi ise, profesyonel bir galeriyle çalışıyorum; böylelikle çalışmalarım hem yurt içinde hem de yurt dışında temsil ediliyor.

Neredeyse her yıl yeni bir kavram/seri deniyorsunuz. Nasıl karşılanıyor bu?

Şu ana kadar yaptığım tüm seriler, gündemde ve çevremde olup bitenlere verdiğim yanıtlar olarak okunabilir. Kavramsal olarak hepsi zincirin parçaları gibi birbirini takip ediyor.

Üretim sürecinizde bilgisayardan ne kadar destek alıyorsunuz?

Çalışmalarımın eskiz aşamalarında tasarım programlarını yoğunlukla kullanıyorum. Özellikle son çalışmalarımda mimari yapılanmanın sosyal ve toplumsal karşılıklarına değinirken, mimari manipülasyonun foto-kolaj tekniğiyle yeniden manipülasyonunu sağladım. Bu yöntemle var olan gerçekliği yeniden kurgulayarak kendi gerçekliğimi oluşturdum.

Eylül’de bir işinizle Kore’deydiniz. Ekim’de İstanbul’da kişisel serginiz var. Sonrası için ne planlıyorsunu?

Evet bir önceki serim ‘Teğet’ten bir çalışmamla Kore’deki ‘Encounters’ sergisinde yer aldım. Haziran 2012’de de Art Basel The Solo Project’te ‘Yerden Yüksek’ serisinden birkaç çalışmam sergilendi. Ekim 2012’de açılacak ‘Vertigo’ sergimden sonra ise daha çok yurt dışı projelerinde yer alacağım.

........

SEYDİ MURAT KOÇ

Seydi Murat Koç 1981 yılında Akşehir'de doğdu. 1998 yılında girdiği Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Resim Anasanat  dalından 2002’de mezun oldu. 2006 yılında aynı üniversitede yüksek lisans eğitimini tamamladı. RH+Sanat Dergisi’nin düzenlediği yarışmada ‘2005 Yılı Genç Ressamı’ seçilen sanatçı, resim ve özgün baskı resim çalışmalarını İstanbul Moda'da bulunan özel atölyesinde sürdürürken bir yandan da Doğuş Üniversitesi’nde öğretim görevlisi olarak çalışıyor.

JÜLİDE KARAHAN

TELGRAF EKİM 2012 

...