Sanatçı Hüseyin Alptekin’in ‘Don’t Complain/Şikâyet Etme’ isimli yerleştirmesi Venedik’e demirleyeli bir hafta oldu. ‘Şikâyet etme’ adlı çalışma ‘şükret’ gizli yüklemini içeriyor felsefî olarak. Gerisini Alptekin’in ağzından dinlemeli.
Ayrılıklar ve birleşmeler şehri Venedik. 170 kanalla birbirinden ayrılıp, 400 köprüyle yeniden birleşiyor. Tüm yollar en sonunda San Marco’ya çıksa da yer arayıp iz sürmek hiç kolay değil. Harita ve içgüdülerin fayda etmemesi bir tarafa, adres sorma tamamen umutsuz bir vaka. Zira turistlerden bunalmış Venedik halkı hiç sıcak davranmıyor bu konuda insana. Küçücük bir kararsızlıkla geçilen yanlış bir köprü ve kaçınılmaz son: Kayboldunuz.
Geçen hafta başlayan 52. Uluslararası Venedik Bienali’ndeki Türkiye Pavyonu kararsızlıkların, tesadüflerin ve feragatlerin çok uzağında bu defa. Bienalin ana mekânlarından Arsenale’de çünkü. Tüm yolların San Marco’ya çıkması gibi gürültüsüz, patırtısız ve üstelik haritasız, karşınızda.
“Kaderin bir oyunu bu…” diyor Türkiye’yi temsil eden sanatçı Hüseyin Alptekin. İki yıl önce San Marco atlarının kopyalarını Türkiye’de sergilemek isteyen sanatçı, aylarca uğraşıp muradına ermişti. Geçmişte İstanbul’dan kaçırılarak Venedik’e götürülen bu atlar, 9. İstanbul Bienali süresince Platform Garanti Güncel Sanat Merkezi’nde kaldı. Buraya kadar tevafuki bir durum yok. Şimdi geliyor… Birincisi, pek çok badire atlatan bu dört at heykeli iki dünya savaşı sırasında ve arasında 50 yıl kadar Türkiye Pavyonu’nun yerleştiği Arsenale’de saklanmış. İkincisi, Türkiye Pavyonu’nun küratörü Vasıf Kortun, Platform Garanti Güncel Sanat Merkezi’nin yöneticisi. Bu iki tesadüf bir tevafuk etse gerek… “Atların kopyalarını geçici bir süre de olsa evlerine, İstanbul’a getirdim ya, bunun mükâfatıdır belki tüm bu olanlar.” diyen Alptekin, zamanında ettiği tüm şikâyetleri de geri alıyor. Şikâyetlerini geri almakla kalmayarak çalışmasının ismi bahanesiyle herkese sesleniyor üstelik: “Don’t Complain /Şikâyet Etme”.
Fiziksel biçimine ışıklı bir pano vasıtasıyla kavuşan başlığın duygusal biçimine gelirsek… Şimdi hazırlıklı olmak lazım, zira felsefe öğrenimi görmüş sanatçı, türlü felsefi söylemlere başlayabilir. Ama çekingenliği sezmiş olacak ki, “Elde ne varsa onunla iş görmek, durum ne olursa olsun, şikâyet etmeden üretmek.” demekle yetiniyor. Yalnız herkeslerden önce, özellikle iki kişiye adıyor bu lafı. Küratörü Vasıf Kortun ve eşi Camila’ya.
‘Komşu sergiden adaptör çaldık’
Gönüllü bir sürgün hayatı süren Alptekin, farklılıklardan ve meşhur ‘öteki’ söyleminden uzun zaman önce bıkmış ve aynılıkların peşine düşmüş. Oysa bizim yeni, farklı ve önemli bilgilere ihtiyacımız var. Ahşap kulübelerin mekâna nasıl yerleştiğinden, yaşanan aksaklıklardan bahsedilebilir mesela, eğer atların iltiması devam etmiyorsa…
Evet, asıl hikâye burda. Beyaz beyaz odaları aşıp Türkiye Pavyonu’na geldiklerinde içinde Don’t Complain harflerinin bulunduğu sandık karşılamış onları. Ekip, ışıklı panonun çalışıp çalışmadığını kontrol edebilmek için sabırsızlanadursun elektrikçilerin priz adaptörü getirmesi geciktikçe gecikmiş. Bir saat, iki saat, üç saat… Nafile bir bekleyiş. İlk itiraf: “En sonunda komşu sergiden adaptör çaldık.” Harflerden birindeki problemle yüzleşmişlerse de yılmamışlar. Hırsızlık yapmanın cezası olarak değerlendirmişler bunu. Her şey bittikten sonra sallana sallana gelmiş elektrikçiler. Ekip onlarla ilgilenmemiş bile, çünkü daha büyük bir sorun çıkmış o sırada: Venedik’te fırtına. Biri geç kalır öteki erken gelir ya hep, kulübelerin yapımında kullanılacak 30 ton ahşap kapıya dayanmış. Yukarıya astıkları yazıya (Şikâyet etme) bakarak yutkunmuşlar. Naylonlar, kum torbaları falan. Tam bir Thomas Mann/Venedik’te Ölüm hadisesi.
Jülide Karahan
17 Haziran 2007/Zaman Pazar
52. Uluslar Arası Venedik Bienali etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
52. Uluslar Arası Venedik Bienali etiketine sahip kayıtlar gösteriliyor. Tüm kayıtları göster
17 Haziran 2007 Pazar
14 Haziran 2007 Perşembe
Venedik'in altı su, üstü sanat
Sıcaktan, rutubetten ve turistlerden bunalan Venedik'te güvercinlerle sanatseverler mutlu sadece. Güvercinlerin mutluluğu her mevsim, sanatseverlerinki ise 21 Kasım'a, yani 52. Uluslararası Venedik Bienali bitene kadar...
Atların havada asılı kaldığı, güvercinlerinse uçmak yerine yürümeyi tercih ettiği bir yer Venedik. Rengârenk sokaklarıyla dev bir sergi salonunu andıran şehrin üzerine 21 Kasım'a kadar bienalin gölgesi düştü. Bu gölge altında soluklanıp, 52. Uluslararası Venedik Bienali'nin öyküsünü dinledik. "Duygularınla düşün, aklınla hisset/Şimdiki zamanda sanat" koymuş küratör Robert Storr bu öykünün başlığını. "Şimdiki zamanda sanat; çünkü sadece şu anda yaşıyoruz ve şu anda ürettiklerimizle varız." diyen Storr, sanatın çatışmalara sihirli bir çözüm getireceği vaadinde bulunmuyor hiç. Farklı birikimlerle oluşturulan her eserin kendi sesi, görüntüsü, kokusu, dokusu ve tadı var. İnsan elinden çıktıklarını unutmuyor; insanı ezmeye, korkutmaya, yabancılaştırmaya çalışmıyorlar. "Bu saçma sapan şeyler de sanat mı!" hayıflanmasına çok uzaklar.
Bienalin ana mekânları Arsenale ve Giardini'de 77 ülkeden 100'ün üzerinde sanatçı var; ama aslında şehrin dört bir yanı sanat eserleriyle kaplı. Hepsini keşfetmek 'imkansız'. Hele sıcak ve nemli sokaklar ile adres tarif etmekten bunalmış Venedikliler düşünüldüğünde... Gerçi kimileri için 'imkansız', 'sadece biraz zor' anlamına gelebiliyor.
Hayatın karmaşasına kapılarak duyarsızlaşmış kimseler, unuttukları pek çok hisse küratörün de salık verdiği üzere anlık da olsa kavuşabiliyor Arsenale'deki sergide. Tomer Ganihar'ın yaralı oyuncak bebekleri karşısında, gerçek insanlara karşı kalkan olarak kullandığımız duyarsızlık işlemiyor mesela. Yaralıların oyuncak bebek olması, insanı çocukluğuna götürüyor olsa gerek... Kimi çalışmalara anlaşılmadık şekilde bağlanmak işten bile değil. Yang Fudong'un siyah-beyaz görüntülerden ibaret videosunun başında dönüp durmanın açıklaması bu olmalı.
Perdeleri aralayıp başka bir odaya her geçişinizde bambaşka bir his, ses, doku ve koku bekliyor sizi. Böyle perdelerden birinin ardındaki karanlık bir odadaki ilk his keskin ahşap kokusuna dair. Garanti Bankası sponsorluğundaki Türkiye Pavyonu burası. Hüseyin Alptekin'in 'Şikâyet Etme' isimli çalışmasındaki kulübelerin içlerinde olup bitenler koku ve görüntü kadar ilgilendirmiyor izleyicileri. Vasıf Kortun küratörlüğündeki Türkiye Pavyonu'ndan hemen sonra göz kamaştıran bir aydınlık içindeki Afrika Pavyonu geliyor.
Bienalde hırsız var!
Arsenale'nin doğusundaki eski tersane ve depolarda Türkiye, Afrika, Çin ve Hindistan için yeni sergi alanları oluşturulmaya çalışılıyor. Hindistan diplomatik nedenlerle katılamamış olsa da, Çin ikinci kez aynı mekânda. Çin Pavyonu'nun küratörü, 10. İstanbul Bienali'nde karşılaşacağımız Hou Hanru. Çalışmaları, beyaz duvarlara çeyiz gibi sermeyi sevmeyen Hanru, yağ tanklarını bile kaldırmamış mekândan. Tüm tavanı renkli kumaşlara sarılı mızraklarla kaplayan küratör, tankların aralarına LCD ekranlar serpiştirip kiraz ağaçlı bahçeyi de sergiye dahil etmiş.
Giardini'ye giden yollar pek çok yapıtın ev sahibi. Dar sokaktaki çamaşır asılı iplerin birer eser olduğunu ertesi gün de onları yerlerinde görünce anlayabiliyorsunuz ancak. İzmir fuarını hatırlatan bahçede irili ufaklı pek çok ülke pavyonu var. Kırmızı ön cephesiyle Fransa en romantik olanı. Çalışmanın hikâyesi şöyle: Sanatçı Sophie Calle, bir adamın bir kadına duyduğu hisleri anlattığı tek sayfalık bir e-mail alır. Kadını seven; ama terk eden adamın mektubu 'kendine dikkat et' cümlesiyle biter. 107 kadından bu maili anlamalarını, yorumlamalarını ve cevaplamalarını isteyen Calle, mektubu okuyan kadınları fotoğraflar ve videoya alır. Tüm yorumları da sergiye dâhil eder. Bunca kadının parkta, merdivende, müzede, ütü yaparken, mutfakta patates soyarken aynı mektubu okuyup bir adamı anlamaya çalışması oldukça içli.
Önünde metrelerce kuyruk olan tek pavyon Almanya'nınki. Kuyruğun sebebi Isa Genzken'in yerleştirmeleri değil yalnız. Sergi, tek bir seferde sadece 25 kişi tarafından gezilebiliyor. Kapıdaki görevlinin dediğine göre bienalin açıldığı gün işlerin birinin bir parçası çalınmış ve böyle bir önlem alınması zorunlu olmuş.
Jülide Karahan
14 Haziran 2007/Zaman
Atların havada asılı kaldığı, güvercinlerinse uçmak yerine yürümeyi tercih ettiği bir yer Venedik. Rengârenk sokaklarıyla dev bir sergi salonunu andıran şehrin üzerine 21 Kasım'a kadar bienalin gölgesi düştü. Bu gölge altında soluklanıp, 52. Uluslararası Venedik Bienali'nin öyküsünü dinledik. "Duygularınla düşün, aklınla hisset/Şimdiki zamanda sanat" koymuş küratör Robert Storr bu öykünün başlığını. "Şimdiki zamanda sanat; çünkü sadece şu anda yaşıyoruz ve şu anda ürettiklerimizle varız." diyen Storr, sanatın çatışmalara sihirli bir çözüm getireceği vaadinde bulunmuyor hiç. Farklı birikimlerle oluşturulan her eserin kendi sesi, görüntüsü, kokusu, dokusu ve tadı var. İnsan elinden çıktıklarını unutmuyor; insanı ezmeye, korkutmaya, yabancılaştırmaya çalışmıyorlar. "Bu saçma sapan şeyler de sanat mı!" hayıflanmasına çok uzaklar.
Bienalin ana mekânları Arsenale ve Giardini'de 77 ülkeden 100'ün üzerinde sanatçı var; ama aslında şehrin dört bir yanı sanat eserleriyle kaplı. Hepsini keşfetmek 'imkansız'. Hele sıcak ve nemli sokaklar ile adres tarif etmekten bunalmış Venedikliler düşünüldüğünde... Gerçi kimileri için 'imkansız', 'sadece biraz zor' anlamına gelebiliyor.
Hayatın karmaşasına kapılarak duyarsızlaşmış kimseler, unuttukları pek çok hisse küratörün de salık verdiği üzere anlık da olsa kavuşabiliyor Arsenale'deki sergide. Tomer Ganihar'ın yaralı oyuncak bebekleri karşısında, gerçek insanlara karşı kalkan olarak kullandığımız duyarsızlık işlemiyor mesela. Yaralıların oyuncak bebek olması, insanı çocukluğuna götürüyor olsa gerek... Kimi çalışmalara anlaşılmadık şekilde bağlanmak işten bile değil. Yang Fudong'un siyah-beyaz görüntülerden ibaret videosunun başında dönüp durmanın açıklaması bu olmalı.
Perdeleri aralayıp başka bir odaya her geçişinizde bambaşka bir his, ses, doku ve koku bekliyor sizi. Böyle perdelerden birinin ardındaki karanlık bir odadaki ilk his keskin ahşap kokusuna dair. Garanti Bankası sponsorluğundaki Türkiye Pavyonu burası. Hüseyin Alptekin'in 'Şikâyet Etme' isimli çalışmasındaki kulübelerin içlerinde olup bitenler koku ve görüntü kadar ilgilendirmiyor izleyicileri. Vasıf Kortun küratörlüğündeki Türkiye Pavyonu'ndan hemen sonra göz kamaştıran bir aydınlık içindeki Afrika Pavyonu geliyor.
Bienalde hırsız var!
Arsenale'nin doğusundaki eski tersane ve depolarda Türkiye, Afrika, Çin ve Hindistan için yeni sergi alanları oluşturulmaya çalışılıyor. Hindistan diplomatik nedenlerle katılamamış olsa da, Çin ikinci kez aynı mekânda. Çin Pavyonu'nun küratörü, 10. İstanbul Bienali'nde karşılaşacağımız Hou Hanru. Çalışmaları, beyaz duvarlara çeyiz gibi sermeyi sevmeyen Hanru, yağ tanklarını bile kaldırmamış mekândan. Tüm tavanı renkli kumaşlara sarılı mızraklarla kaplayan küratör, tankların aralarına LCD ekranlar serpiştirip kiraz ağaçlı bahçeyi de sergiye dahil etmiş.
Giardini'ye giden yollar pek çok yapıtın ev sahibi. Dar sokaktaki çamaşır asılı iplerin birer eser olduğunu ertesi gün de onları yerlerinde görünce anlayabiliyorsunuz ancak. İzmir fuarını hatırlatan bahçede irili ufaklı pek çok ülke pavyonu var. Kırmızı ön cephesiyle Fransa en romantik olanı. Çalışmanın hikâyesi şöyle: Sanatçı Sophie Calle, bir adamın bir kadına duyduğu hisleri anlattığı tek sayfalık bir e-mail alır. Kadını seven; ama terk eden adamın mektubu 'kendine dikkat et' cümlesiyle biter. 107 kadından bu maili anlamalarını, yorumlamalarını ve cevaplamalarını isteyen Calle, mektubu okuyan kadınları fotoğraflar ve videoya alır. Tüm yorumları da sergiye dâhil eder. Bunca kadının parkta, merdivende, müzede, ütü yaparken, mutfakta patates soyarken aynı mektubu okuyup bir adamı anlamaya çalışması oldukça içli.
Önünde metrelerce kuyruk olan tek pavyon Almanya'nınki. Kuyruğun sebebi Isa Genzken'in yerleştirmeleri değil yalnız. Sergi, tek bir seferde sadece 25 kişi tarafından gezilebiliyor. Kapıdaki görevlinin dediğine göre bienalin açıldığı gün işlerin birinin bir parçası çalınmış ve böyle bir önlem alınması zorunlu olmuş.
Jülide Karahan
14 Haziran 2007/Zaman
Kaydol:
Kayıtlar (Atom)